Lối Về Xóm Nhỏ ( Tiếp Theo ) - An Khanh - Lưu Hảo Chi

Có người hỏi tôi chuyện xóm nhỏ còn tiếp không ? Tôi ráng lôi khối ký ức cùn của mình ra mà nhớ chuyện hồi xưa . Cái hồi cổ điển ông bà cha mẹ có quyền trên con cái nhiều lắm ,làm con là chúng ta bắt buộc phải tuân theo lời bố mẹ , và cả anh chị  nữa, vì quyền huynh thế phụ ! Sự nghe lời răm rắp , chứng tỏ là những đứa con ngoan . Và vì vậy mà sảy ra nhiều nghịch cảnh !  Nay tôi không viết về xóm Vườn Bà Lớn, nơi bà nôi tôi cư trú ,mà viết về cái xóm Chuồng Bò , nơi mẹ tôi đã dành dụm mua được một căn nhà . Hình như tôi có viết về cái xóm này một lần . Nhưng chuyện dài xóm nhỏ thì vẫn còn tiếp. Rõ là tôi  " Khéo dư nước mắt- khóc người ngày xưa "   Tôi yêu xóm nghèo , nhà tranh vách đất liêu xiêu !   - Chẳng ai ưa cái nghèo ,nhưng tôi , một đứa trẻ mồ côi cha ,thì ắt hẳn là số phận hẩm hiu rồi . Và tôi thân thiết với cái nghèo đến độ không lấy gì làm buồn bã . - Mồ côi cha ăn cơm với cá . Đúng thật ,từ lúc biết mình không có cha và chỉ còn mẹ . Tôi cũng không mấy gì mặc cảm là nghèo , vì tôi thấy mình vẫn được ăn đi học ,vẫn đuợc nghỉ hè ra biển rong chơi cả tháng trời . Và dù gì chăng nữa , tôi vẫn mang ơn mẹ tôi ,một đời bà đã vất vả , chăm nuôi các con mà quên đi chính mình nhiều lắm ! Nghĩ đến mẹ mà ngậm ngùi ! - Xóm Chuồng Bò , nơi mà tôi và mẹ đã lặn lội đi xem căn nhà vừa đủ tiền để mua , dĩ nhiên là tôi không thích lắm , vì tôi thích nhà ít ra cũng phải có cây cối gì đó , đằng trước đằng sau , hoặc chung quanh ... Nhà này ở sâu trong ngõ hẻm xe hơi không thể vào lọt . Ngõ hẻm hang cùng , hay còn gọi là những khu nhà ổ chuột ! Nhưng rất may mắn và hãnh diện vì đó là nhà của mình ! không phải đi ở trọ hay thuê mướn gì nữa !  - Nhà lợp ngói , điều này quan trọng vì ở Sài Gòn rất nóng , mái ngói sẽ làm dịu đi cái oi nồng . Hai bên là vách gỗ , nên nhà bên cạnh mà la con mắng cháu gì thì mình nghe đủ . - Dậy con nhà , khôn con láng giềng là như thế !  - Nhà chỉ có một cửa chính , đằng sau tiếp vách với một nhà khác cũng là " đằng sau " hay còn gọi là sàn nước ! Cái nhà " Đằng Sau " tận cùng ngõ hẻm này lại có hai đứa trẻ tên là Sang và Trọng ! Nghe mẹ gọi con mà mình cứ cười thầm trong bụng ! ai đời đâu trong cái khu nhà ổ chuột , mà chuột cống thản nhiên đứng dùng hai tay bốc cơm ( đang trôi xuống cống ) ăn ngon lành , Chuột và người đề huề sống chung , không biết sang trọng ở cái chỗ nào hở giời !?  - Ơ mà người ta phải mơ ước chứ ! Nghèo quá thì cái ước mơ phải là Sang Trọng ! và cái gì không có được thì người ta hằng khao khát muốn mong ! - Dọn về nhà mới lúc tôi học lớp đệ thất TV , và chị Nhớn của tôi học đệ tam . Tôi và chị đi học bằng xe chuyên chở của trường ! ( bị gọi là xe bắt chó ). - Tôi nói lan man như vậy vì trong xóm nghèo này , trẻ con không thấy đi học , chúng phải phụ cha mẹ làm những công việc nhà , như nấu cơm , bán hàng và trông em , vì họ đẻ nhiều lắm ! Đã nghèo lại đông con ! Mà đông con thì nghèo ! Cái vòng luẩn quẩn !  Từ đầu ngõ , là nhà ông Phiêu bán cà rem ! cũng đông con lắm nhưng tôi không biết nhiều , có lẽ vì hơi xa ! Rồi đến nhà ông Tư Bôn , tài xế xe vận tải , mặt  lúc nào cũng đỏ au vì rượu bia ... Râu ria sồm sòam ! ông có cô  vợ người miền nam , nhỏ nhắn dễ thương , hai đưa con nhỏ , con Tơ và thằng Duyên . Bà vợ đảm đang hết biết , vì thấy bà cắp nách thằng Duyên đi chợ , xong về đặt con trước thềm ngồi lắt rau , trông thật là hiền thục  . Giọng ngọt miền nam như mía lùi . Tôi thích nghe bà gọi con : - Dziêng à ...lợi đây vzí má nè ...( Duyên à ...lại đây với má nè ...) Tơ Duyên xóm nhỏ ...Cạnh nhà bà má thằng Duyên đến nhà bà Bình, cũng gọi bà theo tên thằng con trai của bà và là người đã môi giới cho mẹ tôi mua căn nhà này . Bà còn có tên là bà bán gà . Trái với bà vợ ông Tư Bôn , bà Bình trông đã hơi đẫy đà và có vẻ bươn trải hơn . Trông thấy bà , tôi cứ nghĩ là bà hơi giống u Tám trong truyện Thềm Hoang của Nhật Tiến . Bà Bình lúc nào cũng quần xắn móng lợn , áo cánh nâu , hay lam hay làm . Con gái lớn của bà cũng tên là Gái , nó phải phụ mẹ việc nhà và phải bồng em nữa . Ông Bình làm công chức ở một công sở nào đó tôi không rõ , nhưng chắc cũng chẳng phải cao cấp . Nhà còn có chú Văn , dáng người cao mảnh khảnh , mắt hơi có tật và chú đang học đại học Sư Phạm . Thằng Bình mới khỏang năm sáu tuổi nên tôi không biết gì nhiều về nó . Sau này , mẹ tôi đi làm xa, thỉnh thỏang tôi hay qua lại nhà bà Bình vì mẹ tôi dặn , khi nào hết tiền đi chợ , thì cứ sang nhà bà Bình mua gà , nhờ bà làm thịt , và đợi mẹ về trả tiền ! ! Thấy mẹ có chu đáo không ? ? Mà thật sự chúng tôi cũng không hay ăn gà , vì đâu phải ngày nào cũng hết tiền đi chợ đâu ? Chỉ có hôm nào cao hứng , chị Nhớn bày trò , lấy hết tiền chợ của ngày hôm ấy  , mua kem Cẩm Bình , mỗi đưa hai cây , ăn kem rồi thì sơi cơm với " Canh Liễn " , món canh độc nhất vô nhị , vì lấy nước lọc đổ vào cái liễn , chan vào ăn cơm với cà muối ! ( Thật là thú vị tình thâm ) .  - Bà Bình là chị em bạn dâu với bà Dậu cạnh nhà tôi bên tay trái . Bà Dậu có ba đứa con lóc nhóc hai ba bốn tuổi : Thịnh , Mậu và bé Nhung  , sáng  nào tôi cũng đứợc nghe một màn kịch nói của bà Dậu với lũ nhóc : - Bây giờ ăn gì nào ? Xôi nhé ? Bánh canh ? hay bánh mì chả ...? bánh cuốn nhớ ! v ...v  - Cuối cùng bà bảo : Thôi ăn cơm rang vậy , ngon lắm con ạ . và ngày nào cũng một màn xôi ,chè bánh cháo ...nhưng  cuối là ăn cơm rang !  Chuyện thương tâm nhất trong xóm nhỏ đó , là chuyện Thằng Quyết ( con riêng của bà Dậu ) lúc đó Quyết cũng đã học lớp đệ tứ rồi chứ bé bỏng gì ? Hôm ấy trời đổ cơn mưa to lắm , trẻ con trong xóm chạy tắm mưa bì bõm , ba đứa trẻ : Thịnh , Mậu và bé Nhung , tha hồ tắm mưa , vì bố mẹ nó đi bán cà rem chưa về kịp . Sau khi tắm mưa thỏa thích , ba đứa trẻ lạnh run cầm cập ,mà thằng Quyết ,lấy  " quyền huynh thế phụ " ra phạt quỳ các em , cả buổi . Đêm đó con bé Nhung  mới lên ba , bị cảm lạnh và chết . Tiếng mẹ nó kêu gào thảm thiết nhiếc móc thằng Quyết thậm tệ . Thật là chưa từng thấy đứa nào ngu hơn thằng Quyết ! - Cái xóm nghèo ấy chỉ có nhà tôi là đặc biệt hơn cả , vì không có cha lại cũng chẳng có mẹ ( lúc này mẹ tôi đang trông nom một khách sạn lớn ở vùng biển )  , mấy chị em sống với nhau . Bà chị tôi thuộc dạng Kín Cổng Cao Tường ! nên hễ cứ đi học về là đóng cửa cài then kín mít , nóng như cái lò thiêu . Cũng may ,tôi đi học buổi chiều , nên bà Nhớn cư tu luyện trong cái lò luyện kim đó . Những năm sau này chị học thi tú tài thì gọi cái nhà đó là " Lò Hun Đúc Nhân Tài "  Tài thật , nóng đến vãi mỡ mà chịu được !   - Chị tôi có tài cắm hoa theo kiểu cách của Nhật ,chị thích hoa hòe hoa sói ,  nên trong nhà thường có các lọ hoa , kiểu cọ nom cũng đỡ buồn !  - thuở ấy Radio thường có giờ đọc truyện cho thiếu nhi , chị nhớn hay bật cho các em nghe truyện dài " Vô Gia Đình "  Sans Famille của Hector Malot ...tôi say mê theo dõi , không ngày nào bỏ . Hình như tôi miên man theo Lê Minh đi hát dạo khắp các vùng quê nước Pháp.Trong đòan hát dạo có con chó nhỏ tên Lãnh Nhi , và người bạn tên Mã Tư. Câu chuyện nêu cao một tấm gương ưu cần ,nhẫn nại và trung hậu tuyệt vời của cậu bé bị bỏ rơi , rồi lại bị bán cho ông lão hát rong . Bây giờ hiếm thấy tác phẩm nào có tính cách giáo dục hay như vậy ! Đối diện với nhà tôi là nhà ông bà Ấn Độ , ông thì chỉ có một việc là đi ra đi vào , không thấy ông làm việc gì cả ! Còn vợ con thì tíu tít bận rộn như một đàn ong . Nhà này đông con nhất xóm : Hiếu , Thảo , Thuận , Hòa , Hiệp , Lợi , Lộc , Thọ , Phú , Quý  ...Bà vợ to đùng trông như Voi mẹ vĩ đại . Bà bán các thứ quà bánh , ngay trước hiên nhà , mía xe về từng bó dài , chặt mía, bào mía làm mía ghim , thơm xè cho hai em Hiếu Thảo , đội những khay mía, thơm đi bán ở ngay bến xe Đà Lạt , ( Khu bến xe này ngay ngòai đường chính dẫn vào lối xóm ) Trước nhà còn treo mấy sâu  bánh rế tòng teng . Bầy con lai Ấn Độ nên trông cũng kháu khỉnh ! Tôi nói vậy vì thấy các đứa trẻ con bà đều mũi cao , mắt to , và nhiều nét Ấn hơn Việt . Trẻ lai trông cũng hay hay . - Đời trôi trong những ngõ hẻm tồi tàn , ăn uống thiếu thốn , những căn nhà tối ám ,thiếu ánh sáng mặt trời , và trẻ con bò lê la . Tôi làm bạn với con bé Thuận ,trạc bằng tuổi tôi , những giờ rảnh , tôi chơi banh đũa , đánh chuyền với nó . Thỉnh thỏang ,hai đứa lại cặp kè dạo bộ ra cái nhà bán cây kiểng ở cuối xóm ngòai . Khu vườn cây kiểng đó như một thế giới thần tiên mà tôi trót lọt vào như cổ tích . Hoa , và hoa , rất nhiều kỳ hoa dị thảo .  Kế nhà em Thuận bên phải là nhà thằng Cò , không hiểu vì sao nó lại có tên này , thằng bé mới lên ba, mà đã có thêm hai em gái , em Giáng Tiên lên hai và em Bạch Tuyết thì còn ăm ngửa ... bố mẹ thằng Cò còn rất trẻ , khỏang độ hai mươi lăm tuổi , thày Cò  làm thơ ký ở một công sở nào đó , sáng cắp ô đi , tối cắp về ! Mẹ thằng Cò bận con mọn suốt ngày , bú mớm . Tôi được cô Cò dạy cho cách nấu canh cá rô với xòai chua , hết sẩy !  - Sát vách nhà thằng Cò là nhà ông thợ giầy , nhà có con Khiết và thằng Cường cỡ trạc bằng tuổi tôi , nhưng tôi không làm quen chơi với tụi nó , cũng chẳng hiểu vì sao ! ?  Ngồi trong nhà nhìn ra , có một khỏang sân nhỏ trước cửa nhà tôi , là chỗ ông Hai để chiếc xe bagác ,ông chuyên chở hàng bằng chiếc xe này , nơi đây là chỗ tôi có thể đứng nhìn lên bầu trời hiu quạnh ,hay tối tối , trông ngóng những vì sao tít tắp trong vòm trời khuya tĩnh mịch . Ông bà Hai có hai cô con gái rất dễ thương là chị Phước và chị Liên . Hai chị em trông  rất hiền lành xinh đẹp , nhưng chẳng biết làm ăn gì ! - Bà Hai thì nhai trầu bỏm bẻm , có một cái răng cửa hơi chìa ra mỗi khi bà xỉa thuốc và để cục thuốc rê cài vào đó . Trông rất đặc biệt Nam bộ !  - Sau này tôi có lần gặp lại chị Phước , lại cũng một gánh hàng rong bán các thứ bánh trái vặt vãnh ở bến xe Đalạt . Còn chị Liên xinh đẹp thì sống một kiếp của một người mắc bệnh tâm thần !  - Hai nhà cuối xóm ,tôi cũng chỉ biết biết vậy thôi chứ không hay sang chơi là nhà con Nết và thằng Ly . Nó có người anh lớn tên anh Hùng (  mà lại lùn một mẩu ) , anh Hùng chơi Guita rất hay ,âu cũng là một đặc điểm của cái xóm nghèo đó . Tôi nhớ mãi đến bây giờ bản Cung Đàn Lữ Thứ ...mà anh Hùng đã chơi : - Đường xa ,mưa nắng không hề chi ...Đàn ơi ta với ngươi cùng đi ...Nhiều khi dừng chân bên suối vắng nhấm nháp ly cà phê đắng cho đời cạn điêu linh ... - Đơi có cạn điêu linh đâu không biết , chỉ thấy cạnh nhà anh Hùng là nhà ông đổ rác . Nhà có cái xe thồ , do chính gia đình ông kéo , hai đứa con lớn là thằng Lượm và con Bé , phụ cha mẹ bơi móc rác . Có lần tôi thấy chúng nó ăn chuối cả vỏ , mà cứ lạnh cả mình ! - Xóm nghèo ơi ,khi đã xa rồi tôi vẫn có những hồi tưởng u hòai về một thời ấu thơ lam lũ  - Nhũng buổi sáng thức dậy khi mặt trời rọi những tia nắng qua những hàng  ngói bị tuột ra , ( vì mèo hoang chạy đổ ) . Những ngày mưa đứng bên hiên nhà , xoi nỗi cô quạnh vào những làn nước mưa lanh tanh tuôn tràn từ mái nhà xuống hiên vắng ...để rồi viết thành thơ                                    Em đi vào một xóm nghèo          Mong ước tìm lại những hương buồn ngày trước          Của mái lá đẫm nắng vàng          Của tường tre thơm ngây dịu          - Vị dưa xào phảng phất          - Mùi cá kho nồng nàn tỏa trong khói thổi cơm          Em mong ước gặp          Tiếng trẻ con cười vô tư lự          Tiếng cụ già gọi cháu đầy vơi          Thôn xóm ơi ,         Em muốn đếm bước chân          Trên những ngõ hẻm gập ghềnh          Lênh kênh vài hàng đá cuội          Thấp thóang dậu thưa          Có hàng chum nước nhỏ          Có những tình thương không biên giới         - Và em đi vào hồn xóm nghèo của em                                                                      An Khanh - Lưu Hảo Chi

GỞI GIÓ ĐÔNG XUÂN-LƯU HẢO CHI

GỬI GIÓ ĐÔNG XUÂN.

LƯU HẢO CHI

Gió Đông Xuân- Chàng thanh niên gầy cao , hơi khòm khòm ...Đã về theo mây xám, tôi tưởng tượng như vậy cho mùa Đông khi gió lạnh tràn về, mây thấp, trời u uẩn và mưa. Lạnh buốt những nẻo đường. Tại sao người ta cứ cho mùa Đông ảm đạm ? Nhưng tôi vẫn thấy đó đây cái đẹp huy hòang của ngày Đông. Cánh cửa mở, sân vườn khựng lại vì cành Đào trơ trụi lá, nhưng muôn ngàn giọt nước đan vào nhau như những chuỗi ngọc kim cương, thật đều, thật trong trẻo dưới sự tĩnh lặng và tinh khiết của đất trời. Ngước mắt tha thiết ngắm cành cây giao hòa với nước . Hiện tượng vật lý, chất rắn hút chất lỏng ! Bài học năm nào từ ngày quen với những định luật của sự rơi . Chất lỏng trong suốt, là tụ kết biết bao tinh anh của đất trời, nước trong vắt tựa như " Trăm muôn giọt lệ nối lời vu vơ " ( Huy Cận ) Nhưng mà như muôn ngàn hạt lệ ( thiếu nữ mừng vì tan chiến tranh chồng về ( giọt mưa trên lá )

Hoa mai đỏ.

Hoa lộc vừng Hà Nội

Tôi bảo đó là nụ cười của bình minh, khi mưa Đông đã tạnh và nắng sớm rọi trong vườn, hoa lá, cỏ cây ...thẫm ướt sương đêm. Mùa nào đối với tôi - Đất trời hoa cỏ luôn luôn làm tôi say đắm, không phải chỉ yêu mùa Thu, thích mùa Hạ hay hạnh phúc mùa Xuân . Tôi yêu mưa Đông não nùng gió rét, cái buốt giá đêm trường rờn rợn sau lưng để mà nghĩ thương người lữ khách. Mùa Đông giá, có ở xứ tuyết lạnh rồi mới thấy nhớ những ngày Hè ấm áp , nhớ nhung làm sao khi phóng mình vào biển cả, đại dương ấp ủ , mây trời lồng lộng và những lớp sóng dồn. Nhưng không ở xứ tuyết làm sao thấy hoa tuyết bay ? Tôi thấy tuyết bay một ngày Đông lạnh khi ghé xứ Phù Tang một sáng êm đềm. Gọi là quá cảnh thì đúng hơn ( ở phi trường Nhật Bản ) . Phù Tang, tên một loài cây thần mọc ở nơi mặt trời mọc đã phù hộ cho xứ sở này. Ghé phi trường Narita , tôi chờ chuyến bay kế tiếp để về lại xứ Cờ Huê . Phù Tang - gợi cho tôi một miền hoa cỏ, tôi ước mong thấy được cây Thần hay những kỳ hoa dị thảo, và mong tìm hiểu cội nguồn , trả lời được vì sao dân Nhật , sau cuộc chiến tranh điêu linh tàn bạo , giết chết muôn vạn sinh linh , sụp đổ tan tành , vậy mà ngày nay, họ vẫn ngẩng cao đầu mà ngạo nghễ với nhân gian ? Tôi muốn tìm hiểu và có câu trả lời được cho cái thắc mắc của tôi : Ai là người có ảnh hưởng đến chính tương lai của cả một dân tộc- Là cha , là mẹ, hay thầy giáo ? Võ sĩ đạo hoặc Thiên Hòang ? Tôi muốn tìm hiểu để có thể tìm một bài học cho chính tôi, một người Việt Nam đã hơn ba mươi lăm năm sau chiến tranh , tôi đã nhìn thấy gì ? làm được gì cho niềm tự hào của một người Việt Nam ? Ở phi trường Narita , tôi thấy rất nhiều sắc dân . Họ là những chuyên viên, kỹ thuật gia, những thương gia ... Nhìn họ sao lịch sự kiểu cách, người ta ung dung tự tại với những bộ Âu phục trang nhã từ màu sắc đến kiểu cọ hợp thời trang. Các bà các cô thì ôi thôi, sao họ thanh lịch và rất nền nã. Tôi không làm sao thấy được cái lam lũ quê mùa ! Và tôi ước mong được thấy nhiều công dân Việt thanh lịch đầy tự tin như họ . Tôi về lại Miền Đất Hứa Xứ Cờ Huê , để chuẩn bị đón Tết với gia đình. Bay theo gió Đông lạnh nhưng ấp ủ cái diệu vợi huy hoàng của mùa Xuân sẽ tới. Ngày đó sẽ là những ngày có lễ hội Tết Việt Nam. Ăn Tết hay thưởng Xuân

Hoa Đào Mỹ

Sắp đến Tết rồi, đến trường cũng vui,về nhà cũng vui...Mẹ đang may áo mới nghe, Ai cũng vui mừng ghê! ...Bài hát của trẻ con, năm đó, tôi mới học lớp Đồng Ấu, (Pre K ) mà bố tôi cũng cho tôi và chị nhớn- dắt nhau đi đem quà đến Tết thày. Bố khéo dạy tôi phải biết " Tôn Sư Trọng Đạo " từ lúc còn bé. Tôi không biết mình đã học được của thày bao nhiêu chữ Y Tờ, nhưng chắc thày là người đã khai mở trí óc non nớt của tôi. Làm sao quên được cái hân hạnh đem quà đến biếu Thày, quà là một cặp bánh chưng rất ý nghĩa để Tết thày giáo. Ở Đalat ngày đó đi bộ muốn chết mới đến được nhà thày, mưa Xuân mà cũng ướt lất phất, đường vào ngõ nhà thày quanh co, cỏ non xanh mát mắt ,tôi hay nhìn trời mây, có mây xám và nhiều cánh én bay xôn xao...Ngày xuân con én đưa thoi... Và cứ mỗi dịp Xuân về, tôi vẫn mang mang nhớ buổi sáng đến viếng thày thuở ấy. Ông thày của tôi không phải là cụ đồ già, mà là một thày cũng chẳng trẻ mấy.Thày tiếp tôi cũng không niềm nở gì , vì tôi nhãi nhép, mới năm sáu tuổi, chỉ biết đi theo chị mà chúc Tết thày. Nhà thày trống trơn " thoáang gió " Chắc thày cũng phải ngạc nhiên trước tấm thịnh tình của một gia đình có học trò còn nhỏ mà quý thày quá xá ! Tôi ra về và lòng vui sướng vì đã làm một việc đầy ý nghĩa, đem niềm tôn kính từ một tấm lòng trẻ thơ mà tạ ơn thày ! Phong tục Việt Nam đó là một điều hay mà tôi nghiệm thấy. Lễ Tết để tỏ lòng hiếu thảo với các đấng sinh thành, nhớ công ơn dưỡng dục. Mùng Một Tết cha ( họ Nội ) Mùng Hai Tết mẹ ( họ Ngọai ) Mùng Ba Tết thày

Vui xuân, thưởng Tết, ngòai cây nêu tràng pháo , bánh chưng xanh, gởi những cánh thiệp đầu xuân với những lời cầu chúc tốt đẹp đến những người mình thương mến. Ba ngày Tết, mặc đẹp, diện mạo vui vẻ, đến viếng ông bà nội ngọai, mừng thọ mẹ cha, cám ơn thày học. Người người ăn ở với nhau sao thắm thiết mặn mà. Ôi, sắp đến Tết rồi...đến trường cũng vui...về nhà cũng vui...Gởi gió Đông Xuân niềm vui của tôi đến với mọi người.

Thầy Trò- Lưu hảo Chi

THẦY TRÒ.
TRUYỆN NGẮN ĐẶC SẮC .
CỦA LƯU HẢO CHI.

.

Chân dung Mr R.
tranh của cậu ấm THẠCH

Kỳ đó sau khóa Hè , trở lại trường, đứng tần ngần trước cái bảng tin... Tôi hoảng hốt đọc tin ông thầy của mình đã chết. Ôi tôi vĩnh biệt ông, vừa đang định dò tìm xem ông dạy lớp nào để mà ghi tên học (vì ông dạy rất hay ) thì nay ông đã ra người thiên cổ . Cái tin đưa ngắn gọn: Ông R mới mất tháng Sáu vừa qua khi ông đến Athens ( thủ đô của Greece ) để nghỉ hè với người bạn. Mới đến nơi thì ông bị heart attack và qua đời. Thế là vĩnh biệt Mr R . Tôi buồn bã bàng hòang đứt ruột. Ông thầy còn trẻ lắm, trong cái bản tin thì sinh nhật ông vào tháng Tám mà ông chết lúc tháng Sáu.Trên bản tin là hình của Mr R với nụ cười và ánh mắt đăm đăm . Mr R 24-8-1952 19-6- 2007 Vậy là ông hưởng thọ cũng có 55 tuổi. Tôi vội chạy vào văn phòng , xin em thơ ký cho tôi một copy cái hình của ông ( không phải để thờ đâu ) mà là để nhờ cậu ấm Thạch vẽ làm kỷ niệm. Tôi vẫn thấy hình như ông ở đâu đây, đứng ngay bên cạnh, hay ở sau lưng và đang chờ tôi quay lại để tay bắt mặt mừng... Nhưng mà thôi, ông cũng đã không còn. Tôi nhận được hình của ông qua Email , và cậu ấm Thạch đã vẽ. Ngày đó tôi học ông lớp Reading and Writing Skill , Mr R có cách dạy vô cùng giản dị và tính tình ông rất dễ dãi. Lớp của ông lúc nào cũng vui nhộn - Tiếng ông sang sảng oang oang...Ông cho bài, phát mỗi trò một tờ- đọc- trả lời, rồi ông sửa bài lên bảng, học sinh tự chấm sửa bài của mình ( rồi nộp lại cho ông ) . Có lần ông cho bài về nhà làm, mà cũng phát mỗi trò một tờ giấy, trong đó có hình một người đàn bà ngồi trước một tách cà phê để trên bàn. Chấm hết . Đó, về viết thành một bài luận ! Tôi về nhà nặn óc bóp trán mãi mới viết được một bài văn tưởng tượng vô cùng phong phú cho " Người Phụ Nữ Láng Giềng " không hề có đó. Nào là nhà bà ở cạnnh nhà tôi, chúng tôi hay qua nhà nhau uống cà phê mỗi sáng . Bà góa chồng đã lâu, và các con thì cũng chẳng còn, nay chỉ có độc một con trai nhưng lại ở xa, và bà có rất nhiều cháu . Rồi bà láng giềng đó trao đổi với tôi những cây ươm từ hột , chúng tôi trồng rau quả , thu họach theo mùa những hoa cùng trái...Và trong đời đi học tại cái City College , thì lần đầu tiên tôi được thầy cho điểm A cái bài luận " nhăng cuội " của tôi ! Nào ngờ đâu , giờ đây, trước mặt tôi là hình của Mr R . Tôi phải hồi tưởng lại tất cả những gì đã biết về ông mà viết một bài luận tạ ơn Thầy. Nhớ lúc chưa học thầy, mỗi lần đi qua lớp ông, tôi luôn luôn để ý cái dáng dấp rất ư là hippy của thầy. Tóc ông cũng đã muối tiêu mà để lòa xòa theo gió...Miệng rộng , cười rất tươi và sảng khoái. Cánh mũi thanh tú , cằm chẻ rất có duyên. Khi học với ông rồi mới thấy ông cũng đến lớp rất giản dị. Tuy áo bỏ trong thùng, và mang giày, nhưng luôn luôn mặc jean xanh. Chữ viết bay bướm , nét chữ thanh mảnh khi ông viết bảng, nhưng ông thuận tay trái. Có lần ông viết lên một câu : " The eye is a window to the soul " Con mắt là cửa sổ của linh hồn. Tôi ngồi ở dưới la lên ( but the mouth is a main door ) nhưng mồm là cửa chính . Thế là cả lớp cười ồ , còn thày thì thích chí phụ họa : - Đúng rồi, vì mồm nói được. - Giờ thì thầy biết tôi cũng là tay quậy trong lớp. Có hôm tan học , tôi vì chậm chạp nên phải ngồi nán lại để ghi nốt phần home work thầy ghi trên bảng, thầy phải chờ cho học sinh ra hết mới về sau cùng. Tôi bèn hỏi : - Thầy có viết văn viết sách phải không ? - Đúng - Tôi cũng có viết vớ vẩn - Hôm nào đưa cho thầy đọc xem... - Tôi sợ thầy cho điểm F - Thầy cười ha hả.. tôi bèn hỏi tiếp : - Thầy thích đọc sách của những tác giả nào ? Ernest Hemingway ? hay Hermann Hesse ..? thầy có thích đọc Jean-paul-Sartre không ? - Ông nhìn tôi có vẻ ngạc nhiên lắm ( có học trò già đọc sách cũ ) và trả lời : - Tôi thích đọc Somerset -Maugham... - Ồ tôi cũng rất thích đọc Maugham , tác phẩm Kiếp Người là sách gối đầu giường của tôi...và còn đọc William Faulkner vói tác phẩm The deep sound of the U S... - William Faulkner ...Âm Thanh và Cuồng Nộ ..The Sound and the Fury. Câu chuyện đã qua đi hơn năm năm rồi, từ ngày tôi còn là học trò của Mr R ... Ôi sao Âm thanh và cuồng nộ ...Có ai gào lên cho thấy đời thật phi lý không ngờ...Ông thầy tuổi trẻ tài cao, không những là giáo sư đại học, nhà văn , ông còn là nghệ sĩ với cây đờn... Ông chơi Guitar và lập ban nhạc với cậu con trai. - Sức khỏe và tài năng cùng địa vị như vậy, tự dưng lăn đùng ra và biến mất... Những người thầy dạy hay, đầy lương tâm nghề nghiệp như ông ( lớp lúc nào cũng đông học trò ) vậy mà chẳng sống thêm để giúp đời ? Ở xứ Mỹ nó khác An Nam ta, mà tôi gọi là xứ Tầm Sư Học Đạo. Trò phải đi kiếm thầy. Thày giáo bên Mỹ, mỗi giáo sư có một phòng lớp riêng, có bảng tên và địa chỉ ghi ngòai cửa lớp : Ví dụ : Mrs B Patel Room 104 Mr R Dill Room 166 Học trò học xong môn này, muốn học môn kế tiếp có thày khác dạy phải đi tìm thầy , tự động ôm cặp đến lớp thầy. Đại học cộng đồng ( community colleges ) các thầy giáo cũng được đồn đãi về tiếng tăm dạy hay -dạy dở. Đây tôi muốn nói về lương tâm chức nghiệp. Có cô giáo tên Lavin, chẳng may trò nào đã lỡ học một khóa , thì sẽ chừa tới già. Vì kém và hay nghỉ bất ngờ, cho nên có những khóa học lớp của cô phải hủy bỏ vì không đủ học sinh ! Mà trò có ghi danh rồi nhưng thấy cô dạy lơ tơ mơ thì chúng drop lớp hết ráo trọi. Thật đúng là xứ tự do dân chủ, và lương tâm lúc nào cũng phải đặt lên hàng đầu thì mới mong khấm khá sống còn. Nói về cậu ấm Thạch vẽ Mr R cho tôi , vì tôi cư theo ca cẩm : - Tội nghiệp ông thầy quá, Thạch vẽ cho mẹ đi, để mẹ tặng cho phòng giáo sư treo trong trường mà nhớ thầy ! Nhưng vì hình coppy không rõ nét ánh mắt, nên Thạch phải vẽ theo kiểu ABSTRACT art của Picasso . Giờ đây theo bức tranh của Thạch - Mr R như khuất trong vườn hoa cỏ- có nhiều bông hoa chiếu sáng trên đầu với màu vàng màu đỏ và cam đậm . Cánh hoa tan tác trên khuôn mặt nhạt nhòa... Mắt đã chìm sâu ... Thăm thẳm như dĩ vãng trong quá khứ lãng quên, và nụ cười tươi chỉ còn là một vệt dài thảng thốt... Nếu qua sông bằng thuyền mây đêm nay Hãy lắng nghe trăng khuất sau lùm cây Trăng khóc gục đầu trăng úp mặt Chàng chết mơ hồ như cơn say... ( không nhớ tên tác gỉa) Vĩnh biệt Mr R. LƯU HẢO CHI SAN FRANCISSCO JAN 2011

QUẾ LAN - Lưu Hảo Chi.

QUẾ LAN
LƯU HAO CHI

Nằm mộng thấy nông phu lại bảo Ra công làm kiếm gạo từ đây Tao thôi chẳng có nuôi mày Phải lo trồng trọt cấy cầy mà ăn Người dệt cửi dặn mình làm áo Chú thợ hồ lại bảo cầm " Bay " Bơ vơ không kẻ đoái hoài Chiếc thân thơ thẩn đọa đầy cùng nơi Tôi túng thế vái trời cứu thử Lại thấy kia sư tử trên đàng Tỉnh ra thấy sáng mơ màng Tiểu công huýt giỏ rộn ràng trên thang Nghe máy dệt ầm ầm tiếng chạy Ruộng đâu đâu người cấy đã xong Phận mình nghĩ lại thong dong Mới hay dưới thế ai không nhờ người. Chỉ dùng một chữ "Nhờ " mà phải động não đọc hết bài học thuộc lòng lớp bốn. Theo định nghiã chữ " Nhờ" nôm na là mượn người khác làm dùm cho mình. Bây giờ chữ Nhờ rất phổ biến . Không những nhờ làm các công việc bằng tay chân ( cày bừa, dệt may, thợ nề, thợ mộc v. v.. ) Người ta còn nhờ làm những viẹc phải dùng trí óc : Nhờ học dùm, thi dùm, viết luận án tiến sới dùm nữa cơ ) Ông Trịnh Công Sơn còn rên lên : -Hãy sống dùm tôi, hãy nói dùm tôi, hãy thở dùm tôi ! Sời ơi, cái gì cũng dùm! khéo rỗi hơi ! Mỗi người có một đờí sống . Ai sống dùm ai bao giờ đâu mà nhờ ? Chết dùm thì có ! Như Lê Lai liều mình cứu chúa. Rồi Đức Jêssu chết dùm cho cái đám nhân loại bạc ác. Làm dùm rất ư là khổ thân. Đôi khi còn có một chút gì đó khó hiểu ! Tôi hiểu tôi hơn ai hết là tôi luôn luôn bị nhờ, làm dùm hay bị sai bảo thì cũng thế ! Mà không biết tại sao cái đức từ bi độ lượng của tôi nó hải hà vô cùng ! Ở nhà tôi bị sai bảo làm đủ thứ, nấu cơm rửa bát quét nhà, đi chợ, giặt giũ , thiếu điều gánh nước nưã là xong ! mà tôi vẫn cung cúc làm như con Sen , chẳng bao giờ biết phàn nàn. Thấy mọi người ăn ngon, thì mình ăn cũng ngon. Nhà cửa sạch sẽ đẹp đẽ,thì vui như mở cờ trong bụng . Chỉ một lần tôi bị bạn nhờ, mà tôi nhớ đời và nhận ra sao mình quá ngu dốt và khờ khạo .Năm đó, tôi đã học đai học năm thứ hai, tuy là được đi học, nhưng phải tự lực cánh sinh, tôi làm nhiều nghề lắm, nhưng nghề chính vẫn là Sư Taị Gia. Dạy kèm từ lơp ba đến lớp chín. Có lúc tôi còn đi bỏ mối kẹo dừa. Cô em bạn học với tôi có bà thím nấu kẹo. Ngay trung tâm Sài Gòn mà dám đề nhãn hiệu " Kẹo Dừa Bến Tre " Tôi đibỏ mối cứ một kg tôi được huê hồng là hai chục đồng tiền VN CH (trước1975) .Cái mối bán kẹo không biết được bao lâu , nhưng cô em Quế Lan rất ưu đãi tôi, em thường cho tôi quá giang đến trường (vì tôi chí có xe đạp )còn em diện HonDa láng cóng. Em dành nhiều ưu ái cho tôi vì em hơi lười và ham chơi,chở tôi đi học để tôi ghi bài dùm cho em , may là chưa đi thi dùm ! Năm đó Tết đến, người ta đi chợ Tết um xùm .Tôi thì : Tôi có chờ đâu có đợi đâu ? Mang chi Xuân lại gợi thêm sầu ? (Chế Lan Viên ) Tôi dửng dưng như bánh chưng ngày Tết. Chẳng Tết Tây mà cũng chả Tết Ta! lúc nào tôi cũng hùng hục đi học đi làm , còn thì giờ phải " Luyện Chưởng " Tôi đang đọc Thủy Hử, theo dõi các anh hùng Lương Sơn Bạc cướp của giểt người, dồn người ngay vào thế bí, để rồi đến bước đường cùng phải Nhập Lõa, vào Đảng hết. Tưởng Tết nhất thì cũng được nghỉ xả hơi . Ai ngờ năm đó em Quế Lan xin được một chân bán hàng quảng cáo cho hãng kem Hynos cha cha cha! Kem Hynos , Perlon -Anh Bảy chà da đen , thì đâu có việc hề gì đến tôi đâu, nhưng tôi không mấy thiện cảm vơí cái hãng kem chết tiệt ấy lắm. Không phải nó làm Hư Răng Hăng Rư hay Hăng Rết Hết răng gì của tôi. ! Mà chỉ vì em Quế Lan võng hãnh điệu bộ, hôm ấy đáng lẽ phải đi bán hàng , thì em lại hẹn đi với giai ! Em nhờ tôi đi bán thế cho em hai tiếng . Em đã bịa ra một ngàn lẻ một lý do để được đi du hí, thôi thì có hai tiếng, tôi cũng ráng giúp em ! nhưng khi đứng bán hàng rồi, tôi mới thấy hai tiếng đồng hồ nó dài như hai thế kỷ. Tôi bị chường mặt ra trước đám đông- Nam thanh nữ tú, hàng hàng lớp lớp đi chơi chợTết . Ừ thì họ đi chợ Tết cũng đâu có mắc mớ gì mình đâu ? Nhưng mà cơ khổ, họ đi du xuân, ngắm cảnh ngắm người. Tôi đã đứng lùi vào ở phiá sau mổt tí để cho người ta đừng nhận ra tôi ! Ơ mà sao cùng gặp người quen , Cái lão Minh hàng xóm, đi mua kem Hynos . Lão nhìn tôi cười mím chi cọp , coi bộ khoái trá. Đã vậy còn bị người không quen phê bình : -Caí cô kia chưa được là Á hậu ,mà cũng ra đây làm gì ? - Đa số các cô bán hàng ở hôị chợ ,cũng phải đẹp đẹp một tí , cho thiên hạ bu tơí mua hàng chứ ? Trời ơi, nhan sắc"'Hằng Nga giật mình " cuả tôi mà không đáng đem đi triển lẵm thế này có khổ không ? Đợi mãi mới thấy em Quế Lan vác mặt về. Tôi vôị vàng lỉnh mất, quên cả lấy tiền công ! " Phận mình nghĩ lại thong dong ! " Đang yên lành không muốn. Muốn độ lượng cho bị nhờ, lại còn bị chế diễu ! Thôi. cũng xong việc rồi. Hoa hậu, Á hậu gì thì mình vẫn là mình. Nếu bạn ở hoàn cảnh tôi, bạn nghĩ sao ??

BỊ ĐI HỌC- LƯU HẢO CHI

CHUYỆN THỜI ĐI HỌC(tiếp theo)
LƯU HẢO CHI

Ví dầu cầu ván đóng đinh Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi Khó đi mẹ dắt con đi Con đi trường học ,mẹ đi trường đời ... Chuyện thời đi học của tôi ,sẽ tiếp theo là những mẩu chuyện đưa con đến nhà trẻ , chuyện các em tôi đến trường ,và tôi cũng cuốc bộ đến trường .Tôi hay hỏi mọi người trong nhà - Nhớ gì về cái thời đi học ? Chuyện gì hi hữu nhất ? - Cậu ấm Thạch dẩu mỏ : - Mẹ bắt con mặc áo dài đi học hồi học nhà trẻ ! - Mẹ đâu có bắt đâu , Thạch thích mặc và đòi mặc đấy chứ ! - Nhưng hôm đó , trong lớp có đứa kia đái dầm ,không có quần thay - Cô giáo bèn lấy quần của Thạch cho nó mặc ! Thạch mặc áo dài không quần ! - Sao bây giờ Thạch mới nói ? - để hồi đó mẹ ra hỏi cô giáo tại sao làm gì kỳ vậy ? ? Sexual Harassment !.. Các cô nuôi dạy trẻ ở thành Hồ ! thật là oái oăm tai quái . Tôi nhớ những ngày đầu bỏ Thạch vào nhà trẻ, ra về không yên lòng , quay lại dòm lén qua cửa sổ, có lần thấy cô nuôi trẻ thẳng tay tát cậu bé kia đang táy máy định chồm lên bốc thức ăn ! Thật là phản giáo dục khi đánh trẻ con mà không giải thích ! Kỷ niệm thời đi học , ôi sao mà có lắm niềm vui nỗi buồn . Gia đình tôi mỗi lần họp anh chị em đông đủ ,đều nhắc lại những chuyện xưa , đôi khi có thêm chút mắm muối pha trò cuời diễu nhau chơi . Đứa bị chế diễu nhiều nhất thành giai thoại là cô em út của tôi, lúc học lớp một về nhà khoe : - Trong lớp em có con bé kia đẹp nhất . Còn em đẹp nhì ! - Cô em đẹp nhì tới giờ vẫn được gọi bằng tên này cho đến già ! Chuyện hai người em kế tôi là anh Tư hí và cô Năm ròm đi học thì rất nhiều , vì hai anh em hơn nhau có một tuổi nên ngồi chung một lớp . Tư hí sinh tháng ba năm 53 , còn Năm ròm sanh tháng mười hai 54 . ( mợ quen dạ đẻ cách năm đôi , là thế ) . Hai anh em học lớp một trường Hòa Bình ( trường ở ngay bên hông nhà thờ Đức Bà ) Đi bộ từ nhà đến trường cũng hết mười lăm hai mươi phút . Lúc này các em và chị nhớn của tôi trọ học tại nhà bà bác ở ngay trước cửa bệnh viện Grall ( nhà thương Đồn Đất ) . - Hôm ấy cô Năm ròm bị bắt mặc một cái váy đầm mà cô không thích ,cô khó chịu khóc tấm tức ! nhưng không làm thay đổi ý kiến của chị nhớn , nên cô vẫn phải mặc đi học , vừa đi cô vừa khóc ,và bắt nạt anh Tư hí , anh Tư phải xách hai cái cặp táp đi bên kia đường . - Năm ròm đi bên này đường khóc tỉ tê... Bất chợt hai anh em gặp ông nội đi làm trông thấy ( Thương thay giống Nghi Xuân Tấn Lực hai đứa trẻ mồ côi ) . Ông ngừng lại hỏi : - Tư , sao con không đi cùng với em ,mà lại để nó đi một mình mà khóc thế kia ? - Con có trêu chòng gì nó hả ? - Tư hí cứ trợn mắt hí lên mà không biết trả lời hay giải thích ra làm sao ! ? - Ông bèn mua một gói kẹo dẻo ngon ngọt dỗ cháu gái , không cho thằng anh cái nào cả Tư hí oan ôi ông địa quá chừng , đã bị xách cặp , lại không được chia kẹo ! Tôi cứ thắc mắc , ngày xưa còn bé, ( thập niên 60 - 70 ) sao tôi cứ đi học một mình , người lớn chẳng thấy ai để ý đến đọan đường đến trường của tôi có nhiều xe cộ hay lo sợ mẹ mìn bắt cóc gì cả ! Các em tôi , năm sáu tuổi , cũng tự đến trường và về nhà , chẳng ai đưa đón ! Năm tôi học trường tiểu học Bàn Cờ ,ngày nào cũng lếch thếch đi tắt qua những con đường ngoằn ngoèo trong xóm ,bữa nào cũng đi học thật sớm . Cơm trưa , bà nấu xong từ lúc mười một giờ . - Canh cá dấm ( bà nấu canh chua cá lóc ) . Múc cho cháu ăn trước để đi học . Nhớ mãi những buổi trưa nắng chói , sân nhà khói un mùi củi Đước nồng nàn . Bát canh đỏ ối cà chua ,khúc cá trắng mịn màng , hành và thì là cùng những lát dọc mùng xanh mướt . Món ngon ăn nhớ hoài công bà nuôi cháu . Tôi chân sáo đến trường ,ngày nào cũng đi nhanh đi sớm để còn đến nhà rủ bạn . - Lưu Kim Phụng , cô bạn trắng trẻo , cũng có hai bím tóc như tôi . Nhà Phụng ở trong ngõ hẻm đi qua nhà họa sĩ Thịnh Dell . Mà có đến nhà rồi thì cũng bị ngồi ngoài hiên chờ Phụng ăn cơm trưa . - Không biết nó làm cái gì ở trong nhà mà chờ hoài ! Có bữa ông bố của Phụng còn ngậm cái tăm , ra trước nhà nhìn tôi như " Kẻ Xa Lạ " ... Tôi mân mê cái mũ nan có gắn một chùm hoa nylong màu trắng ! - Rồi ngày nào hai đứa cũng tất tả chạy ráo riết đến cổng trường thì vừa nghe trống đánh tùng tùng ... báo giờ vào học . Đi thật sớm ,không vớ vẩn dọc đường ,nhưng hôm nào cũng phải chạy trối chết là vì rủ bạn bạn và chờ bạn đi học . Quốc Văn Giáo Khoa Thư lớp Đồng Ấu có bài đọc " Đi Học Phải Đúng Giờ " với tiểu dẫn :Vơ Vẩn Dọc Đường - Đi học ta phải trông đồng hồ để liệu đến trường cho đúng giờ . Ta không nên vơ vẩn dọc đường . Nếu đến trễ thì không những mất thì giờ của mình ,mà lại làm ngăn trở cả việc học của bạn nữa . Thằng Mùi và con Quý cắp sách đi học . Mẹ dặn rằng " Phải đi cho mau ,đừng có nghênh ở đường nhé ! Mẹ thấy nói các con hay đến trường chậm lắm đấy " - Vâng chúng con đi thật nhanh . Nói rồi cả hai đứa cùng chạy . Chạy được một lát , chúng nó dừng lại , nghỉ bên mé đường, rồi lại chạy . Gặp thằng bé chăn trâu , lại đứng nói chuyện một lúc , rồi lại chạy . Cách một quãng , gặp một người mài dao , thấy hay hay , chúng nó đứng lại xem ,xem một lát , sực nhớ đến trường lại cắm đầu chạy để đến cho kịp giờ , nhưng đến trường , thì học trò vào học đã lâu ! Ngày đó , thuở lên mười, mẹ tôi hay dạy con bằng ca dao tục ngữ và những bài thơ cổ Con đi học , đi mau mau Chớ nên thơ thẩn vào đâu chơi đùa Thì giờ thấm thóat thoi đưa Nó đi đi mãi có chờ đợi ai ? Con ơi chớ nên dông dài Đừng như con bướm là lòai chơi rong Con ơi nên phải gắng công Như con ong mật vốn dòng siêng năng !.. Lời mẹ hiền khuyên còn khắc trong tim ! Bao giờ dám quên ! Chuyện Thời đi học , ai chẳng có bạn là vì ngồi cạnh hay lối xóm ,mà kết thân nhau đến già . Có bạn Nối Khố ( bạn cùng cảnh ngộ thân thiết từ lúc hàn vi ,hay cùng chí hướng ) có bạn cùng nhóm , hoặc cùng chung sở thích mà thân cận nhau hơn . Cô bạn ngồi cạnh tôi lớp nhì trường tiểu học Bàn Cờ , một hôm hỏi tôi : - Trò có muốn một con chí không ? tôi có nhiều lắm ! - Tôi từ thuở nào tới giờ đâu biết con chí ( chấy ) ra sao bèn nói : - Muốn - Em Hồng Mai bèn tặng luôn cho tôi một con chí kềnh lên đầu ! Vài ngày sau tôi đã là một đứa " Đầu chấy váy rận " sau khi đã ấp ủ đôi chấy kềnh trên tóc ! Bị mẹ tôi khám phá ra khi cả nhà đều lây chấy ! và phải diệt chấy hết mấy ngày ! may mà chưa bị cạo trọc . Bạn thân đó gọi là bạn " Con chấy cắn làm đôi ! " Người bạn cũ chia cho tôi cả một con chí ! nay đâu rồi ? ! ... Lưu Hảo Chi

Lớp Học

Lớp học ngày xưa tôi ngồi bé dại

Những mái đầu đen , muôn tà áo trắng

Vài chiếc lá vàng chao nghiêng trong sân trường vắng...

Tiếng cười trong veo theo chân sáo nhẩy giờ ra chơi

Lớp học bây giờ tôi ngồi mệt mỏi

Chục cái đầu hói, nhiều mái tóc điểm sương

Giờ ra chơi chuông điện thọai reo ầm

Những đôi mắt đỏ ngầu thiếu ngủ đứng hàn huyên

Ôi những lớp học nhọc nhằn của một trường đời đằng đẵng....

An Khanh

BỊ ĐI HỌC

Hôm qua trời đổ mưa phùn

Đường em đi học đầy bùn khổ chưa ?

Trên đầu không nón che mưa

Có đôi guốc vẹt lại vừa đứt quai

Tay em ôm vạt áo dài

Một tay xách guốc, xốc hai ống quần

Bùn lầy đến mắt cá chân

Sách em ấp ngực mấy lần chực rơi

Xa xa trống đã điểm hồi

Em còn dò dẫm ngoài trời lội mưa...

(bài học thuộc lòng lớp Ba )

Học trò nghèo, siêng học, dù trời mưa, bùn lầy , vẫn lội mưa ướt lướt thướt, guốc vẹt đứt quai không dám vứt đi, vẫn xốc quần, ôm sách đến trường. Nhưng đến trường mà vui học thì nghèo khổ mấy cũng vẫn đi, còn như tôi, cuộc đời của tôi bất hạnh nhất là cứ phải cắp cặp đi học ! Nếu mà học chữ Thánh Hiền thì cũng cam mặt dày mặt mo mà theo đuổi nghiệp văn chương ! làm tú mền tú kép gì cũng được ! Nhưng đằng này lại là học " Bồi Dưỡng " . Nâm đó, tôi đang tí tởn là giáo viên dạy Văn thì chỉ bị " lên lớp " có hai mươi giờ một tuần. Ngày dạy bốn năm giờ. Tuần dạy năm ngày, một ngày nghỉ để họp "Tổ " Còn khối thì giờ " hưởng nhàn " Thì đùng một cái, "Ban giám Hiệu " triệu tôi xuống vân phòng , "Chỉ Thị : cho tôi phải đi học " Bồi Dưỡng Nghiệp Vụ " Sáu tháng ! Ngày hai buổi cắp sách đến trường . Thế có toi đời không cơ chứ ? ! Tôi đau khổ quá mà phải lết thân đi ( chỉ vì cái mảnh bằng của tôi không phù hợp với chế độ mới. ) mà chết một nỗi mấy lão thày dạy tôi hình như đều tốt nghiệp lớp ba trường Làng hay sao ấy. Khóa học đó, tôi học chung với hai nhà văn Thế Uyên và Vũ Đức Sao Biển . Giời ơi , hân hạnh quá, nhưng tôi không dám trèo cao ! mấy cây văn sĩ đó, tôi chỉ đứng xa mà ngó , không dám đến gần ngưỡng mộ làm quen !

Trong lớp, tôi được bầu làm " Lớp phó đời sống " , nôm na là Chị Nuôi ! Chắc vì chúng bạn thấy mặt tôi nhiều nét Sen , còn gọi là Nhà Quê ! nên gán cho chức này ! Của đáng tội, lớp phó có là cái quá gì đâu mà đời với chả sống ? Việc tôi là xem trong lớp có " đứa nào " nhà gặp khó khăn , thì "họp" vơí lớp trưởng , lớp phó, để mà tìm cách giúp đỡ ! Học đến nửa khoá mà cũng chả có đưá nào dám khó khăn cả !. Lớp tôi có ba mươi mống, gồm các giáo viên quận Tân Bình họp lại. Toàn thành phố, thì các quận được xếp tên theo Alpha B .Quận Tân Bình là quận chót nên lớp tôi được mang tên Hai F. Lão Thiên, thầy dạy cùng trường với tôi, vì người miền giữa, nên đọc là Lớp Hưa Ếp . Cái lớp Hưa Ếp đó lắm trò lắm. Mà nghịch ngầm quậy phá chắc cũng chỉ có tôi. Điếc không sợ súng . Một lần, sau khi học xong thì bọn tôi phải ngồi làm học trò để cho một thày dạy thử ( gọi là Dạy Mẫu )

Bữa đó ông thày Nhơn dạy Lục Vân Tiên . Thày hỏi cả lớp :

-Các em cho thày biết " Thời buổi nhiễu nhương là thời buổi ra làm sao ?

tôi vội giơ tay trả lời :

-Thưa thày, thời buổi nhiễu nhương là thời buổi đưá nọ lấy của đứa kia ạ !

Thày khen đúng quá xá cho mười điểm !

Lớp tôi có cậu Hiếu là thày dạy trường P S N. Mà tên Hiếu nhưng coi thày dữ dằn thấy mồ, mắt trố, răng sún và sứt, dáng cao lêu khêu... Nhà thày vưà bị đánh tư sản ! tôi chẳng biết thày Hiếu giàu có tới đâu ? nhưng vào lớp thì mặt cứ méo xệch, thương tâm lắm. Tôi bèn "Góp ý, đề nghị " :

- Thày Hiếu ơi, nhà ông làm đơn xin trợ cấp khó khăn đột xuất đi Bảo đảm là được !

- Thôiđi bà, khó khăn đột xuất là cháy, ăn trộm, hay bị lụt lội động đất gì đó chứ ? ?

-Thì ông đủ tiêu chuẩn rồi còn gì ?! Khó khăn đột xuất vì lý do nhà em bị đánh tư sản không còn một cái mảnh bát mà ăn ! Không đúng à ?

Thời buổi nhiễu nhương thật ! lý do chính đáng thế mà ông Hiếu không dám làm đơn !

Tôi học lão thày tên Quảng ! dạy Văn Học . Tôi ngồi dưới tai nọ nó lọt qua tai kia bay ra khỏi cửa lớp. Đôi lúc còn bảo mấy bà bạn ngồi xích lại cho tôi " núp vào mấy cái lưng " rồi kềnh ra đằng sau mà ngáy. Tôi giật mình thức dậy, vì lão thày đang huênh hoang :

-Các "đồng chí " có thấy cụ Nguyễn Khuyến gieo cái vần OE nó có hay không ?

- Làn ao lóng lánh ánh trăng Loe..

Tôi vôị vàng bật lên :

-Đầu tường lửa" Lịu "lập Loè đâm bông !

Cả lớp lăn ra mà cười, Lão thày tức quá mà không làm gì được tôi .

Thì vần OE nó hay như thế còn gì mà nói ?

Một hôm , tôi hốt hoảng vào lớp kể ầm lên :

- Ê, các ông bà có biết chuyện gì không ?

Rõ ràng tôi đang đạp xe trên đường Tô Hiến Thành, khúc bên này đường đối diện với bệnh viện Trưng Vương, vì là bãi đất trống , tôi thấy lão Quảng dựng xe ngay lề đường, đi tút vào trong bãi cỏ... Không biết lão làm gì mà cứ loay hoay vòng vòng loanh quanh mãi..

-Thì lão ấy đi "Bứt Cỏ " chứ còn làm gì nưã ?

Lại được một màn cười hinh hích cái lão Quảng răng đen cải mả, chuyên giảng dạy " Văn Học Nước Nhà " thuở ấy .

Rồi đến cái màn " Hội Thảo " về triết học Mác Lê Nin ! Cứ một em phát biểu , các em kia tới phiên thì lập lại như cũ. Em cuối cùng phán một câu : " Nhất Trí "

Lớp tôi có thày Tín, mặt mày sáng sủa, phát minh ra câu " Nhất Trí Cứng " nữa. Thật là hoảng hồn.! Thâu hoặch cuối khoá ! Học đến đâu, chữ trả thày đến đó rồi còn đâu mà thâu hoạch. Một đưá làm, tất cả sao y bản chính. Tôi bảo các ông bà đóng tiền cho đi photo coppy cho rồi. Đỡ cùn ngòi bút.!

Bị Đi Học nó khổ thế đấy. Ông Cao Bá Quát ơi

Nhai văn nhá chữ buồn ta,

Con giun còn biết đâu là cao sâu ?

Giật mình khi ở xó nhà

Văn chương chữ nghĩa khéo là trò chơi...

Cao Bá Quát.