1. Nguồn gốc xa xưa
Bộ bài chúng ta dùng ngày nay thực chất là một sự "lai tạo" văn hóa. Người ta tin rằng nó bắt nguồn từ Trung Hoa lục địa vào khoảng thế kỷ thứ 9, sau đó theo chân các thương nhân qua Ai Cập rồi mới cập bến châu Âu vào khoảng năm 1370.
Mỗi quốc gia lại biến hóa một chút, nhưng mẫu mã chúng ta dùng hiện nay là kiểu Pháp (với Cơ, Rô, Chuồn, Bích) vì nó dễ in ấn và sản xuất hàng loạt hơn cả.
2. Ý nghĩa con số và màu sắc
Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao lại là 52 lá mà không phải 50 hay 60 không?
• 52 lá bài: Tượng trưng cho 52 tuần trong một năm.
• 4 chất (Cơ, Rô, Chuồn, Bích): Đại diện cho 4 mùa (Xuân, Hạ, Thu, Đông).
• 13 lá cùng chất: Tương ứng với 13 giai đoạn của mặt trăng trong một năm.
• Màu sắc: Màu Đỏ đại diện cho ban ngày (dương), màu Đen đại diện cho ban đêm (âm).
• Tổng điểm: Nếu bà cộng hết các điểm của 52 lá (với J=11, Q=12, K=13) và thêm 1 lá Joker, bà sẽ có 365 – số ngày trong một năm thường. Thêm lá Joker thứ hai là 366 ngày (năm nhuận). Khớp ghê chưa!
3. Ý nghĩa của 4 chất (Suits)
Hồi xưa, 4 chất này còn tượng trưng cho các tầng lớp xã hội thời Trung cổ:
Mấy cái tên Cơ - Rô - Chuồn - Bích người Việt mình hay gọi chính là "phiên âm" từ tiếng Pháp mà ra. Hồi xưa thời Pháp thuộc, họ mang bộ bài này sang nên dân mình cứ nghe họ đọc rồi đọc chệch đi cho dễ nhớ:
1. 
Cơ (Hearts)
• Tiếng Pháp gọi là: Cœur (phát âm nghe như "Cơ-ơ").
• Nghĩa là: Trái tim.
• Dân mình nghe "Cơ-ơ" thì gọi vắn tắt là Cơ cho nó lẹ.
• Màu: Đỏ
• Biểu tượng: Trái tim, tình yêu, cảm xúc, tình bạn.
• Ý nghĩa: Tình cảm, hạnh phúc, gia đình và các mối quan hệ.
2. 
Rô (Diamonds)
• Tiếng Pháp gọi là: Carreau (phát âm là "Ca-rô").
• Nghĩa là: Ô vuông hoặc viên gạch hình thoi.
• Chữ "Ca-rô" mình gọi thành Rô là quá đúng luôn.
• Màu: Đỏ
• Biểu tượng: Kim cương, giàu sang, vật chất.
• Ý nghĩa: Tài chính, lợi ích, may mắn trong vật chất hoặc kinh doanh.
3. 
Chuồn (Clubs)
• Tiếng Pháp gọi là: Trèfle (phát âm là "Trép-lơ").
• Nghĩa là: Cỏ ba lá.
• Cái này thì hơi đặc biệt chút: Dân mình nhìn cái hình thấy nó giống con chuồn chuồn hoặc bông hoa, nhưng phổ biến nhất là nhìn ra hình cái chân con chuồn chuồn nên gọi chết danh là Chuồn. Có nơi còn gọi là Tép (chắc cũng từ chữ "Trèfle" mà ra).
• Màu: Đen
• Biểu tượng: Cây cỏ hoặc cây gậy, sinh lực, năng lượng, hành động.
• Ý nghĩa: Công việc, sự sáng tạo, năng lượng và khả năng vượt qua thử thách.
4. 
Bích (Spades)
• Tiếng Pháp gọi là: Pique (phát âm là "Pích").
• Nghĩa là: Ngọn giáo hoặc cái mác.
• Từ "Pích" này sang miệng người Việt mình biến thành Bích.
• Màu: Đen
• Biểu tượng: Lưỡi kiếm, sức mạnh, chiến tranh, trí tuệ.
• Ý nghĩa: Thường liên quan tới thử thách, xung đột, hay sự thay đổi cần quyết đoán.
Còn tiếng Anh thì sao? Tiếng Anh họ gọi khác hoàn toàn:
• Hearts (Trái tim - Cơ)
• Diamonds (Kim cương - Rô)
• Clubs (Cái dùi cui - Chuồn)
• Spades (Cái xẻng - Bích)
4. Những "nhân vật" quyền lực (J, Q, K)
Mấy lá bài hình người không phải vẽ đại đâu, toàn là nhân vật lịch sử "máu mặt" cả đó:
Các vị vua (King - K)
• K Bích: Vua David (trong Kinh thánh), nổi tiếng với sự dũng cảm.
• K Cơ: Vua Charlemagne (Vua của người Frank). Bà để ý lá này vị vua không có ria mép và thanh kiếm đâm vào đầu, nên hay gọi là "Vua tự sát".
• K Rô: Julius Caesar (Vị tướng vĩ đại của La Mã). Ông ấy chỉ hiện mặt nghiêng, tay cầm rìu.
• K Chuồn: Alexander Đại đế.
Các hoàng hậu (Queen - Q)
• Q Bích: Nữ thần chiến tranh Athena.
• Q Cơ: Bà Judith (nhân vật trong Kinh thánh).
• Q Rô: Bà Rachel (vợ của Jacob trong Kinh thánh).
• Q Chuồn: Hoàng hậu Argine (một cách đảo chữ của "Regina" - nghĩa là Nữ hoàng).
Các quân lính (Jack - J)
• J Bích: Hiệp sĩ Ogier (thuộc hạ của vua Charlemagne).
• J Cơ: Hiệp sĩ La Hire (người đồng hành cùng nữ anh hùng Jeanne d'Arc).
• J Rô: Hiệp sĩ Hector (trong sử thi thành Troy).
• J Chuồn: Hiệp sĩ Lancelot (của bàn tròn vua Arthur).
Tại sao gọi là "Ách" hay "Xì"?
Cũng giống như Cơ, Rô, Chuồn, Bích, cái tên này cũng là "con lai" giữa tiếng Pháp và tiếng Anh:
• Tên "Ách": Bắt nguồn từ tiếng Pháp là As (đọc là /as/). Sang tiếng Việt mình đọc chệch thành "Ách".
• Tên "Xì": Lại bắt nguồn từ tiếng Anh là Ace (đọc là /eis/). Dân mình nghe cái âm "s" kéo dài ở cuối nên gọi luôn là "Xì".
• Ý nghĩa: Trong tiếng Latin, nó có nghĩa là "một đơn vị". Hồi xưa lá này chỉ tính là 1 điểm, bé nhất bộ bài. Nhưng sau những cuộc cách mạng (nhất là Cách mạng Pháp), dân chúng muốn tôn vinh tầng lớp bình dân nên họ "đẩy" lá Ách lên cao nhất, có thể đánh thắng cả Vua (K).
Lá Ách Bích (Ace of Spades) – "Lá bài tử thần"
Trong 4 lá Ách, lá Ách Bích lúc nào cũng được vẽ to nhất, hoa văn cầu kỳ nhất. Không phải tự nhiên người ta ưu ái nó đâu, đều có lý do cả:
Tại sao nó lại to và đẹp nhất?
Vào thế kỷ 18 ở nước Anh, các nhà vua bắt đầu thu thuế việc in ấn bài tây. Để kiểm soát, nhà vua quy định: lá Ách Bích phải được in tại xưởng in của triều đình để làm bằng chứng là bộ bài đó đã đóng thuế. Trên đó người ta in con dấu hoàng gia và hoa văn rất tinh xảo. Đến khi các nhà in tự do sản xuất, họ vẫn giữ thói quen vẽ lá Ách Bích thật to và đẹp để trang trí thương hiệu.
Biểu tượng của quyền lực và nỗi sợ
Lá Ách Bích mang hình dáng của một mũi giáo hoặc cái xẻng. Trong tâm thức nhiều người, nó đại diện cho:
• Sự kết thúc: Hình ảnh cái xẻng dùng để đào huyệt.
• Chiến tranh: Các binh lính Mỹ trong chiến tranh Việt Nam từng dùng lá Ách Bích như một "vũ khí tâm lý", họ để lá bài này lên người đối phương vì tin rằng nó mang lại điềm gở và sự chết chóc.
• Sự tối cao: Trong nhiều kiểu chơi bài, Ách Bích là lá bài "trùm cuối", có quyền sinh quyền sát cao nhất.
Chuyện bên lề: Tại sao K Bích lại "nhìn nghiêng"?
Trong các lá hình nhân, chỉ có lá K Bích (vua David) và J Bích là nhìn nghiêng, tại sao ? Người ta nói vui rằng vì họ mang biểu tượng của vũ khí và sự khắc nghiệt, nên họ "không dám nhìn thẳng" vào sự thật, hoặc đang cảnh giác nhìn về phía sau để đề phòng bị ám hại.
Bởi vậy, cầm lá Ách Bích trong tay là cầm một sức mạnh rất lớn, nhưng cũng đầy "sát khí".
NDiep Tran sưu tầm
H.Phúc chuyển
Oanh
