Welcome to Trưng Vương 1963-1970

Apr 27, 2022

Hồi Ký của Hiền (bài 6-10)

Bài 6 - Ngày ra trường... và bắt đầu làm việc...

Vì tình trạng thiếu người làm việc trầm trọng trong các ngân hàng toàn miền Nam , sau khi hầu như tất cả những người làm việc trong lãnh vực ngân hàng trước 75 đã bị sa thải, và chỉ có 1 số rất ít, không có chức vụ quan trọng, được lưu dụng để tiếp tục điều hành công việc.

Và sau 3 năm học tập dưới mái trường Đại học Kinh tế của chế độ xã hội chủ nghiã, thời gian thấm thoát thoi đưa..., lật bật đã đến ngày ra trường..và chúng tôi được công nhận đã tốt nghiệp ngành ngân hàng , hệ Cao Đẳng, 3 năm,( chủ yếu các môn học là lịch sử và chính trị cuả Đảng, triết lý Mác Lê.. và 1 vài môn học khác có liên quan đến ngân hàng như kế toán, tín dụng.... trong đó điểm thi các môn chính trị và triết lý Mác Lê là yếu tố quyết định để 1 sinh viên được công nhận tốt nghiệp hay không), bọn chúng tôi được tống ra trường để đáp ứng sự thiếu hụt về nhân sự này.

.Ngày 27 tháng 10 năm 1977 , nhóm sinh viên chúng tôi , 38 đưá được phân công xuống ngân hàng tỉnh Bến Tre nhận nhiệm sở..số còn lại , đã được phân công xuống tất cả các ngân hàng các tỉnh miền Nam, và xuống tận Cà Mau.

Sự phân công này dưạ trên lý lịch của từng ngươì, và hầu như chỉ có 1 số rất ít đếm trên đầu ngón tay, là những người có liên quan đến gia đình cách mạng mới được phân công ở Saigòn, bây giờ đã được gọi là TP HCM. và những ngươì có lý lịch liên quan đến ”nguỵ quân” hay ”nguỵ quyền” ít hay nhiều, nặng hay nhẹ sẽ đươc phân công đi các tỉnh gần TP Saigon hay phải đi những nơi xa xôi hẻo lánh như Kontum, Pleiku, Ban Mê Thuật...v.v...

Chính sự phân công dưạ trên lý lịch này, cũng như phải đi xa gia đình để làm việc, nên 1 số đã bỏ việc, một số ít vì hoàn cảnh gia đình, cần phải làm việc đã cố gắng đi các nơi hẻo lánh như Kon Tum, Pleiku, Ban Mê THuật để làm việc và cũng không ít 1 số đã chết vì bị sốt rét, ngã nước...., điều kiện làm việc quá tồi tàn và thiếu thốn và với đồng lương chết đói...

Gọi là tốt nghiệp, vì đã thi đậu trong các môn học và kỳ thi do trường Đại Học Kinh tế tổ chức, nhưng chẳng có giấy tờ gì cả.. Và để chúng tôi

không bỏ việc, Ban Giám hiệu nói rằng chúng tôi chỉ được chính thức công nhận và phát bằng tốt nghiệp, sau thời gian tập sự 2 năm , và được công nhận đã hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao cuả ban lãnh đạo ngân hàng sở tại, nơi được phân công, chưa kể bị đe doạ sẽ phải bồi hoàn tiền học phí 3 năm, nếu bỏ việc... với mức lương tập sự là 85% cuả bậc lương khởi điểm cuả hệ Cao Đẳng là 55 đồng( thời bấy giờ), nghiã là vỏn vẹn có 48 đồng và 85 xu 1 tháng, sau khi hết hạn 2 năm, nếu được công nhận mới được lĩnh lương khởi điểm cuả hệ Cao Đẳng là 55 đồng.

Cũng cần nói thêm là được phân công xuống Bến Tre, thành phố cách Sài gòn chỉ khoảng 87 km để làm việc, đối với tôi là 1 sự vô cùng may mắn, nhờ sự khuyến cáo và quyết định đúng đắn cuả mẹ tôi là đã không khai cha tôi là "thiếu tá cảnh sát”... mà chỉ là khai nghề nghiệp cha tôi là "buôn bán " ngay từ những ngày đầu tiên sau năm 1975 phải kê khai lý lịch để đi học lại, và cũng nhờ sau năm 1968 bị cháy nhà, được chính phủ đền bù, mẹ tôi được bốc thăm và được cấp 2 căn nhà 1 căn lầu 1 và 1 căn lầu 2 , hoàn toàn biệt lập nhau, ở chung cư Nguyễn THiện THuật, ( vì nhà trước khi bị cháy có diện tích khá rộng, khoảng 100 m2 , chưa kể có cái sân vườn nho nhỏ, mẹ tôi đã chạy luật sư và được ưu tiên bốc 2 lần 2 căn nhà khác nhau, trong đó 1 căn là gia đình tôi, gồm bố mẹ và các em tôi trong 1 gia đình ở lầu 1, có chung sổ gia đình, nay gọi tên là hộ khẩu, và 1 mình tôi là 1 gia đình riêng ở lầu 2, với sổ gia đình riêng ( hộ khẩu riêng ) , đã giúp cho việc kê khai lý lịch của tôi, được thuận tiện và dễ dàng hơn.

Ngày đầu tiên đi xuống Bến Tre để làm việc là 1ngày buồn rười rượi với tôi, vì lần đầu tiên phải xa gia đình, chưa kể ngổn ngang 100 mối trong lòng... vì không biết cuộc sống mới sẽ ra sao và mình phải thích ứng như thế nào …

Trước năm 1956 nơi đây gọi là tỉnh Kiến Hòa, nơi đây đã là vùng xôi đậu... nghiã là ban ngày là quân " quốc gia" kiểm soát, và ban đêm là việt cộng kiểm soát, với những trận đánh vô cùng khốc liệt giưã quân đội cuả chính phủ và quân du kích việt cộng. Là quê hương của những phong trào " Đồng KHởi" nơi nổi tiếng là quê hương cuả " cách mạng" với Đại tá tình báo cuả Việt Cộng Phạm ngọc Thảo, tỉnh trưởng tỉnh Bến Tre, điệp viên cao cấp cuả Việt cộng cài vào bộ máy chính quyền cho đến năm 1964...

Tỉnh Bến Tre năm 1977 gồm 1 thị xã, (hiện nay được gọi là thành phố Bến Tre) và 7 huyện, bao gồm: Châu Thành, Giồng Trôm, Mỏ Cày, Ba tri, Bình Đại, Thạnh Phú và Chợ Lách. Hiện nay, thị xã Bến Tre được đổi là TP Bến tre và 8 huyện ( bao gồm Mỏ Cày Nam và Mỏ Cày Bắc.

Đó là 1 tỉnh lỵ nhỏ, nghèo và buồn...với diện tích 2360 km2 nằm trên 3 cù lao: Cù lao An Hoá, Cù lao Bảo và cù lao Minh, bao bọc bởi 4 nhánh cuả sông Cửu Long, gồm sông Tiền, Sông Ba Lai, sông Hàm Luông và sông Cổ Chiên. mà tài nguyên chẳng có gì ngoài chuối và dưà, chưa kể đất đai bị bỏ hoang và tàn phá bởi chiến tranh....

Dù chỉ cách tỉnh Tiền Giang , TP Mỹ Tho, 1 cái Bắc , qua Phà Rạch

Miễu, trù phú và giầu có bao nhiêu, thì Bến Tre , nghèo nàn, kiệt quệ bấy nhiêu ..Cả tỉnh năm 1977 chỉ có 1 vài cái xe đạp kéo ( xe đạp đàng trước, kéo sau là 1 xe thồ 2 bánh để chở khách)....nhưng thành phố cũng khá thơ mộng

Bến Tre, quê hương cuả xứ dưà.. với những hàng dưà xoả bóng... bên cạnh giòng sông bao quanh thành phố..và đã nổi tiếng với ông Đạo Dưà, là một tôn giáo do ông kỹ sư NGuyễn Thành Nam.( 1910-1990) sáng lập tại Bến Tre. Đạo Dừa chủ trương hòa đồng tôn giáo, tổng hợp nhiều tôn giáo, đặc biệt là Phật giáo, Kitô giáo.

Ngày 27 tháng 10 năm 1977 , nhóm sinh viên chúng tôi , 38 đưá được phân công xuống ngân hàng tỉnh Bến Tre nhận nhiệm sở..số còn lại , đã được phân công xuống tất cả các ngân hàng các tỉnh miền Nam, và xuống tận Cà Mau.

”nguỵ quyền” ít hay nhiều, nặng hay nhẹ sẽ đươc phân công đi các tỉnh gần TP Saigon hay phải đi những nơi xa xôi hẻo lánh như Kontum, Pleiku, Ban Mê Thuật...v.v...Chính sự phân công dưạ trên lý lịch này, cũng như phải đi xa gia đình để làm việc, nên 1 số đã bỏ việc, một số ít vì hoàn cảnh gia đình, cần phải làm việc đã cố gắng đi các nơi hẻo lánh như Kon Tum, Pleiku, Ban Mê THuật để làm việc và cũng không ít 1 số đã chết vì bị sốt rét, ngã nước...., điều kiện làm việc quá tồi tàn và thiếu thốn và với đồng lương chết đói...

Gọi là tốt nghiệp, vì đã thi đậu trong các môn học và kỳ thi do trường Đại Học Kinh tế tổ chức, nhưng chẳng có giấy tờ gì cả.. Và để chúng tôi không bỏ việc, Ban Giám hiệu nói rằng chúng tôi chỉ được chính thức công nhận và phát bằng tốt nghiệp, sau thời gian tập sự 2 năm , và được công nhận đã hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao cuả ban lãnh đạo ngân hàng sở tại, nơi được phân công, chưa kể bị đe doạ sẽ phải

bồi hoàn tiền học phí 3 năm, nếu bỏ việc...với mức lương tập sự là 85% cuả bậc lương khởi điểm cuả hệ Cao Đẳng là 55 đồng( thời bấy giờ), nghiã là vỏn vẹn có 48 đồng và 85 xu 1 tháng, sau khi hết hạn 2 năm, nếu được công nhận mới được lĩnh lương khởi điểm cuả hệ Cao Đẳng là 55 đồng.

Tỉnh Bến Tre năm 1977 gồm 1 thị xã, (hiện nay được gọi là thành phố Bến Tre) và 7 huyện, bao gồm: Châu Thành, Giồng Trôm, Mỏ Cày, Ba tri, Bình Đại, Thạnh Phú và Chợ Lách.

Hiện nay, thị xã Bến Tre được đổi là TP Bến tre và 8 huyện ( bao gồm Mỏ Cày Nam và Mỏ Cày Bắc.

Dù chỉ cách tỉnh Tiền Giang , TP Mỹ Tho, 1 cái Bắc , qua Phà Rạch Miễu, trù phú và giầu có bao nhiêu, thì Bến Tre , nghèo nàn, kiệt quệ bấy nhiêu ..Cả tỉnh năm 1977 chỉ có 1 vài cái xe đạp kéo ( xe đạp đàng trước, kéo sau là 1 xe thồ 2 bánh để chở khách)....nhưng thành phố cũng khá thơ mộng

Bài 7: Nhận nhiệm sở...

Trụ sở chính cuả ngân hàng tỉnh Bến Tre nằm trong khu dinh thự cuả Uỷ Ban Nhân Dân tỉnh Bến tre, trước năm 75 đây là dinh tỉnh trưởng tỉnh Kiến Hoà.

Cũng cần biết thêm, dưới chế độ Việt Cộng , thì chủ tịch nhân dân tỉnh , là cơ quan đầu não cuả tỉnh, mà chủ tịch uỷ Ban nhân dân có quyền lực tối cao trên tất cả các ban ngành (như ngân hàng, tài chính, giáo dục, y tế, thuế , bệnh viện..v.v..) chỉ đạo và chi phối tất cả các ban ngành..và ngân hàng tỉnh chỉ làm nhiệm vụ tổng hợp và chỉ đạo các ngân hàng cơ sở như ngân hàng thị xã và các ngân hàng huyện, mà không trực tiếp giao dịch với khách hàng...tư nhân hoặc xí nghiệp.

Được kiến trúc theo kiểu Pháp, có thể nói đây là công trình kiến trúc đẹp và cổ nhất còn sót lại của Thành phố, với kiểu kiến trúc như 1 dinh thự đồ sộ, với 2 cánh cưả sắt như dinh Độc Lập, lúc nào cũng có 2 bảo vệ mặc quân phục công an màu vàng, bồng súng đứng gác..

Trước dinh là 1 cái sân rộng mà có thể chưá hàng ngàn lính duyệt binh, và có chỗ đậu xe cho cả trăm xe hơi, chung quanh dinh sân trồng những cây dưà và cây cảnh, đàng sau dinh là 1 toà nhà 2 tầng, cũng kiến trúc theo kiểu pháp, vuông vắn và cao ráo mà 4 bề là cưả sổ, nên rất thoáng mát..., diện tích khoảng 200 m2, có lẽ trước đây là nơi cư ngụ cuả gia đình tỉnh trưởng, nay được làm trụ sở chính cuả ngân hàng tỉnh.

Ngôi nhà tuy đã cũ nhưng vẫn giữ nguyên được vẻ đẹp và cổ kính cuả nó, nếu không bị những căn nhà phụ cấp 4 được xây dựng thêm ngang dọc chung quanh nhà, mà trước đó là vườn cây với những bãi cỏ xanh mát và được trồng cây và hoa chung quanh , nay đã được thay thế làm chỗ làm việc và nơi ở tập thể cho cán bộ, nhân viên ngân hàng tỉnh,đã làm mất đi vẻ đẹp cuả nó, vì công trình chính đã bị che chắn và án hướng...

Toà nhà có 2 tầng, tầng dưới là phòng làm việc cuả giám đốc, phòng kế hoạch và tiền tệ, phòng kho quỹ dự trữ tiền mặt để giao cho ngân hàng thị xã và các huyện. Đó cũng là lý do tại sao ngân hàng tỉnh đã ở trong khuôn viên toà dinh thự cuả Chủ tịch Uỷ Ban Nhân Dân tỉnh, vì lý do an toàn...

Riêng phòng hành chính, căn tin và nhà bếp được xây dựng thêm bên cạnh , lúp xúp để có chỗ làm việc và nấu ăn cho nhân viên .

Cạnh nhà bếp là nhà tắm cho nhân viên ở tập thể và chỉ có 1 phòng duy nhất. Gọi là nhà tắm nhưng không có cưả gì cả , mà được chắn ngang bởi 1 bức tường cao tới cổ để che thân , ngươì đứng ngoài có thể thấy ai đang tắm ở bên trong, bên trong có 1 hồ nước nhỏ và 1 vòi nước chảy vào hồ. không có vòi hoa sen hay douche tắm gì cả.

Nhà bếp thì bụi bậm, và khói đen vây kín, vì đun củi, cùng màng nhện tứ tung mà chắc rằng không được làm vệ sinh bao giờ, ngoại trừ cái nền được quét dọn qua loa mỗi ngày để có chỗ nấu ăn.

Bên hông toà nhà là 4 căn nhà cấp 4 được xây dựng thêm để có chỗ ở cho nhân viên ở tập thể, trong đó 1 căn là nhà ở cuả phó giám đốc Bùi văn Sắn, còn gọi là Tư Sắn, và 1 căn là chỗ ở cuả gia đình trưởng phòng hành chính, và 2 căn nhà còn lại là chỗ ở cuả nhân viên, trong đó có 2 người bạn cuả tôi.Mỗi căn nhà khoảng 20 m2 và không có toilet hay nhà tắm gì cả . Tất cả nhân viên , kể cả giám đốc ngân hàng tỉnh khoảng 30, 40 người, và khoảng 20 người ở tập thể, dùng chung 1 nhà tắm và 3 nhà vệ sinh chung .

Trên lầu có 2 phòng : 1 phòng với diện tích khoảng 30 m2 , là chỗ ở tập thể cuả 6 ngươì, trong đó có tôi, và 1 phòng nữa là nơi làm việc cuả phòng tổ chức khoảng 3, 4 ngươì.

Sở dĩ tôi mô tả nơi làm việc cũng như chỗ ở để tất cả các bạn có thể hình dung ra điều kiện làm việc và sinh sống như thế nào.. cũng như có 1 sự kiện xảy ra sau này...mà cũng nhờ toà nhà được thiết kế theo kiểu pháp, thành cửa sổ được xây dựng cao đến ngực ... mà tôi đã thoát chết ..hay nhẹ nhất cũng bị tàn tật....

Tiếp chúng tôi ngày 27-10-1977 là ông Đỗ hiếu Liêm giám đốc ngân hàng tỉnh Bến tre, phó giám đốc phụ trách tổ chức là ông Tám Thọ , kế toán trưởng ngân hàng tỉnh là anh Hoàng Tục, cán bộ miền Bắc được chi viện vào Nam năm 1976 để giúp ngân hàng miền Nam trong buổi giao thời.và 8 trưởng ngân hàng, gọi tắt là trưởng hàng ( tương đương giám đốc) của ngân hàng thị xã và 7 ngân hàng huyện.

38 đưá chúng tôi được tập trung ở căn tin, cạnh nhà bếp, nơi có những chiếc bàn dài và ghế dài gắn liền nhau để cho nhân viên ở tập thể có chỗ ăn uống. Trên mặt bàn chúng ta vẫn có thể ngửi thấy mùi thức ăn hay nước mắm vây ra bàn, mà đã không được lau chùi sạch sẽ.

Sau vài lời xã giao là rất vui được tiếp nhận chúng tôi là người cuả Ngân hàng Trung ương phân bổ về để làm việc ở tỉnh Bến Tre, ông Tám Thọ thay mặt Giám đốc đọc quyết định phân công từng người... và chỉ có 3 người làm việc ở ngân hàng tỉnh, trong số đó có tôi làm phòng kế toán và 2 anh bạn khá thân là Trần Minh Tuấn và Nguyễn văn Thống được phân công về trường nghiệp vụ sơ cấp ngân hàng tỉnh, mà Tám Thọ kiêm nhiệm làm hiệu trưởng. Gọi là trường... nhưng thực tế chỉ là 1 lớp học, diện tích khoảng 20 m2, được xây dựng thêm bằng mái tôn , bên cạnh phòng kế toán cuả ngân hàng tỉnh mà thôi.

Số còn lại 35 người được phân công về ngân hàng thị xã và các ngân hàng huyện.và được các trưởng ngân hàng huyện dẫn về các huyện....

Sau khi nhận quyết định phân công xong, thì anh Hoàng Tục dẫn tôi về phòng kế toán. Đó là 1 cơ sở ngân hàng phát triển nông thôn cũ trước năm 1975, cách trụ sở chính cuả ngân hàng và Uỷ Ban nhân dân tỉnh khoảng 200m, nằm biệt lập và khá khang trang và tương đối tiện nghi.

Tôi được giao làm kế toán tổng hợp ở ngân hàng tỉnh, với nhiệm vụ là lập kế hoạch kinh doanh cho toàn ngân hàng tỉnh.( Phần thu chủ yếu là thu lãi .. và phần chi là các khoản chi phí để điều hành 1 ngân hàng như chi lương, văn phòng phẩm, vật dụng linh tinh v.v... chênh lệch giưã kế hoạch thu và kế hoạch chi là kế hoạch lãi cuả ngân hàng , hàng quý và gởi về ngân hàng TRung Ương ở Hà nội để xét duyệt cũng như xin kinh phí, và sau đó sẽ phân bổ kế hoạch kinh doanh này cho ngân hàng thị xã và các ngân hàng huyện,để thực hiện kế hoạch đã giao.( bao gồm thu lãi cũng như kinh phí chi tiêu cho các ngân hàng cơ sở..)

Ngoài ra, vì thiếu ngươì làm việc, nên tôi phụ trách thêm các công trình sưả chưã lớn và xây dựng cơ bản, thực chất là xây dựng thêm các phòng giao dịch ở thị xã và các huyện để mở rộng các hoạt động dịch vụ như huy động tiết kiệm ...như những chân rết cuả ngân hàng .

Công việc cũng không có gì khó khăn, chỉ cần lập kế hoạch thu chi và tập hợp cho toàn tỉnh, cũng như tính tóan các định mức theo đầu ngươì mà ngân hàng Trung Uuơng đã quy định như văn phòng phẩm..cũng như các khoản thu chi khác..., kèm theo là bản thuyết minh về kế hoạch kinh doanh đó.

Công việc cũng tạm ổn và nghề dạy nghề ... nên tôi trở nên thuần thục hơn, thay vì buổi đầu hơi bỡ ngỡ.... thì có 1 sự việc xảy ra....

Bài 8: Ngược gió.... và hội nghị các trưởng hàng lần thứ nhất....

Thời thế tạo anh hùng..., thời thế tạo bần cùng...Một buổi chiều ngày thứ ba... giữa tháng tư ( đầu quý 2 hàng năm ) năm 1978...sau khi ra trường vưà 6 tháng, một cú điện thoại từ văn phòng giám đốc, ông Sáu Liêm, gọi cho Hồ Thanh Trung, còn gọi là Ba Trung, phó phòng kế toán ngân hàng tỉnh Bến Tre,không biết 2 người đã trao đổi nhau những gì và sau đó Ba Trung cho biết Hiền phải quay về trụ sở ngân hàng tỉnh Bến Tre, để gặp ông Sáu Liêm, Giám đốc ngân hàng tỉnh Bến Tre, gấp...

(Như đã thuật trong bài viết kỳ trước, phòng kế toán cuả ngân hàng tỉnh Bến Tre nằm biệt lập ở ngoài dinh chủ tịch ủy Ban Nhân Dân Tỉnh và trụ sở chính cuả ngân hàng tỉnh và cách đó khoảng 300 m)

Thời gian này anh Hoàng Tục là trưởng phòng kế toán đi phép ở Vĩnh Phú (Bắc Việt Nam) để thăm gia đình, nên Ba TRung tạm thay thế điều hành công việc kế toán cuả ngân hàng..

Không biết chuyện gì đã xẩy ra..., nhưng khá bất thường....

Đến nơi, tôi nhận thấy ông Sáu Liêm có vẻ bức xúc, và đang đi lại ... trong phòng.

Khi thấy tôi, ông bảo tôi ngồi xuống và nói luôn: " Bây làm ăn làm sao mà anh em Trưởng hàng nó phản ảnh " Ngân hàng tỉnh không sâu sát ngân hàng cơ sở.”..,

Ngân hàng Mỏ Cày nó nói với tao, khả năng thu lãi cuả nó có 50.000 $, bây duyệt 70.000 $, trong khi nhu cầu chi cuả nó là 100.000$, bây duyệt 60.000$ , ngân hàng Ba Tri, Ngân hàng Chợ Lách ... nó đều than phiền... ” khả năng thu cuả nó ít, Bây duyệt thu nhiều, trong khi khả năng chi cuả nó nhiều, Bây duyệt ít, mà không căn cứ vào tình hình thực tế cuả ngân hàng huyện..."

Hơi bất ngờ nhưng tôi bình tĩnh nói: ”Bác Sáu, con muốn bác Sáu ngày mai triệu tập ngân hàng thị xã và 7 ngân hàng huyện, để con làm việc với họ."

Đến bây giờ nghĩ lại.. tôi không khỏi tự hỏi: làm sao tôi có thể quyết định nhanh chóng và phản ứng ngay lập tức như thế?

và tuy chỉ có 3 hay 4 ngân hàng phản ảnh về công việc cuả tôi, mà tôi đòi yêu cầu triệu tập tất cả 8 ngân hàng như vậy..., vì tôi biết rằng các ngân hàng còn lại, tuy chưa nói ra trực tiếp , nhưng họ cũng ngấm ngầm phản đối và bất mãn ở trong lòng..., nên tôi cần giải thích và chận đứng ngay..

Ông Sáu tỏ ra trấn tĩnh hơn, và nói: " Bây nói Ba Trung gọi điện thoại cho Trưởng hàng ngân hàng thị xã và 7 ngân hàng huyện , kêu ngày mai 10 giờ lên gặp tao."

Đến bây giờ nghĩ lại, tôi cảm thấy sao mình có thể cả gan và bạo dạn đến như vậy...?

vì tôi chỉ là 1 sinh viên mới ra trường, chân ướt, chân ráo... và đang trong thời gian tập sự, chưa có 1 chức vụ gì ,việc này nếu quả đúng như vậy, thì đó là trách nhiệm trưởng phòng kế toán, hay phó phòng, là lãnh đạo với nhau và cùng vai vế với họ, phải giải thích và làm việc với họ, vì con dại cái mang... rồi sau đó, nếu cần, sẽ khiển trách tôi sau....chứ …!

Xin nói thêm về các chef cuả tôi...

Hồ Thanh Trung, còn gọi là Ba Trung, là phó phòng kế toán ngân hàng tỉnh Bến Tre, ngươì điạ phương.

Ba Trung bằng tuổi với tôi, khá thông minh, tuy chỉ có bằng trung cấp ngân hàng , nhưng là cán bộ nằm vùng, lại có tuổi đảng, nên được phân công làm phó phòng kế toán.

Đối với tôi, Ba Trung có vẻ hơi kính nể , vì tôi có bằng đại học hơn Ba Trung , và hơn nữa, Ba Trung biết rằng tôi không có ý định cắm dùi nơi này, mà chỉ mong được về thành phố làm việc, gần gia đình, nên tôi không phải là địch thủ để tranh dành ảnh hưởng với Ba Trung.

Ngoài ra, những công việc cần thuyết trình trước công chúng hay thuyết minh bằng văn bản lên ngân hàng Trung ương, hoặc là anh Hoàng Tục hay tôi đảm nhiệm. Ba Trung không có khả năng này.

Ông Đỗ hiếu Liêm, hay chúng tôi gọi là bác Sáu Liêm, năm đó ông cũng khoảng 58 tuổi rồi, là Giám đốc ngân hàng tỉnh Bến Tre.

Ông Sáu xuất thân là nông dân, nên có phong cách cuả 1 người bình dân., vì bất mãn với chính quyền đệ nhất cộng hoà bắt dân vào ấp chiến lược , và được quân đội giải phóng, giáo dục và giác ngộ, nên ông đã vào bưng để hoạt động cách mạng.

Phải nói thêm là bác Sáu , tuy là giám đốc, nhưng hầu như không qua 1 trường lớp đào tạo chuyên môn nào, ông được bổ nhiệm làm giám đốc, vì có công với cách mạng, nghe nói là trước năm 75, ông trốn vào mật khu, còn gọi là Cục R hoạt động ( cục Rờ, là tổ chức đại diện cho Mặt trận giải phóng Miền Nam) để hoạt động kinh tài cho họ, nuôi tổ chức kháng chiến … , và vợ ông là bác Sáu gái, rất đảm đang, chịu thương , chịu khó, buôn bán , làm ruộng và gánh gạo vào nuôi chồng và tiếp tế cho Mặt trận cũng như tạo điều kiện cho ông hoạt động.

Nay tuy đã hoà bình, bà Sáu như bao nhiêu ngươì phụ nữ Việt Nam khác, vẫn ở quê và tận tuỵ hy sinh cho chồng . Thỉnh thoảng bà Sáu vẫn ra thăm ông ở ngân hàng, và đem thức ăn cho ông bồi dưỡng thêm.

Ngoài ra thì 1 số trưởng hàng huyện, người Bến Tre, cũng có hoàn cảnh tương tự như ông, và có vài ba trưởng hàng là người miền Bắc chi viện vào.

Họ tương đối có trình độ tương đương trung cấp ngân hàng, nhưng có nhiều kinh nghiệm về nghiệp vụ ngân hàng hơn , vì đã nhiều năm làm việc trong các ngân hàng tỉnh miền bắc , nên họ có lý luận khá vững chắc theo đường lối chính trị cuả đảng. Đa số họ cũng khá lớn tuổi và đáng cha, chú hay anh cuả Hiền.

Trong tất cả cán bộ chi viện từ miền Bắc vào, anh Hoàng Tục, Trưởng phòng kế toán ngân hàng tỉnh Bến Tre, ngươì Vĩnh Phú (Miền Bắc) là người có trình độ cao nhất. Anh có bằng đại học tại chức và có nhiều năm kinh nghiệm trong lãnh vực ngân hàng, nên tương đối được kính nể hơn các cán bộ miền Bắc khác.

Hơn nưã, biết thân phận mình lép vế trước cán bộ miền Nam, nhất là tại quê hương cuả họ, nên anh không đấu đá gì với họ để tranh quyền, nên tạm yên thân cũng như mong sớm trở về với gia đình ở quê hương miền Bắc.

Tuy là cùng cán bộ cách mạng với nhau, giữa cán bộ Miền Nam , (người điạ phương) , và cán bộ miền Bắc họ luôn có sự tranh dành quyền lực ngấm ngầm với nhau. Cán bộ miền Bắc thì cho mình giỏi hơn, có trình độ chuyên môn cao hơn, lại có kinh nghiệm nhiều hơn, nên muốn có vai trò làm chef, làm lãnh đạo như giám đốc ngân hàng hay kế toán trưởng, thay vì chỉ làm phó..

Họ lý luận khá vững vàng, trong khi cán bộ miền Nam thườngít học hơn, và không có trình độ , hoặc kinh nghiệm chuyên môn gì cả , nhưng có ưu thế là ở trên quê hương cuả họ, nên thường là các vai trò lãnh đạo như Trưởng hàng hay kế toán trưởng thường rơi vào tay họ, trong khi cán bộ miền Bắc cho mình là giỏi hơn , chỉ làm phó ngân hàng hay kế toán phó mà thôi.

Trở lại cuộc họp....

Ngày hôm sau, đúng giờ đã hẹn, mỗi ngân hàng gồm trưởng ngân hàng và kế toán trưởng cuả ngân hàng Thị xã cùng với 7 ngân hàng huyện, tất cả là 16 người, đã lục tục kéo đến và tập trung đầy đủ ở Căn tin (vì ngân hàng không có phòng họp riêng ).

Ngoài ra còn kê thêm 1 cái bàn nhỏ để bác Sáu ngồi chủ toạ phiên họp ...tôi không có ghế gì cả và đứng cạnh ông Sáu.

Ba Trung, phó phòng kế toán, không tham dự, lấy lý do bận công việc điều hành phòng kế toán. Hơn nưã, ngay từ ngày hôm trước, khi ông Sáu Liêm nói tình hình các ngân hàng huyện phản ứng về kế hoạch kinh doanh cuả ngân hàng , bây giờ đối phó ra sao?

Ba Trung đã khéo léo nói rằng: Anh Tục chỉ phân công Ba Trung chịu trách nhiệm về kho quỹ và thanh toán liên hàng (nghiã là dịch vụ thanh toán bù trừ lẫn nhau giưã các ngân hàng qua hệ thống swift) nên anh không nắm rõ về việc này, mà chị Hiền phụ trách và chịu trách nhiệm, nên để cho chị Hiền làm việc này...

Sau khi bác Sáu nói chào mừng các Trưởng hàng lên tỉnh làm việc, và sau khi tất cả đã yên vị ngồi vào chỗ cuả mình, tôi thay mặt bác Sáu điều khiển phiên họp...

Tôi lần lượt mời từng ngân hàng lên phát biểu ý kiến, từng trưởng hàng lên phát biểu ý kiến về tình hình kinh doanh cuả huyện mình, kể cả những ngân hàng không phàn nàn với bác Sáu về việc phê duyệt kế hoạch kinh doanh hàng quý, hôm nay được dịp, họ cũng tranh nhau nói, nhất là các cán bộ Trưởng hàng miền Bắc, họ nói rất bài bản và "nghe có lý lắm"..

Ông Sáu ngồi yên..., gương mặt lộ vẻ bối rối...

Không biết vì trời nóng, ngồi họp dưới mái tôn, nên tôi thấy ông đổ mồ hôi trán... và gương mặt cuả ông đỏ hồng,.. vì ông có bệnh huyết áp.., hay ông thấy các ngân hàng huyện phản ứng khá mạnh, và không biết trả lời họ ra sao...?

Để cho tất cả các trưởng hàng nói xong, tôi bắt đầu phát biểu:

" Tôi thay mặt bác Sáu , xin cám ơn tất cả các trưởng hàng đã đóng góp ý kiến, nhưng tôi phải nói rằng ngân hàng là 1 đơn vị hạch toán độc lập, nghiã là lấy thu bù chi và đảm bảo kinh doanh có lãi...

Sở dĩ tôi duyệt kế hoạch thu lãi cuả ngân hàng Mỏ cày và 1 số ngân hàng khác cao, trong khi kế hoạch chi cuả quý vị thấp, đó không phải là tôi không sâu sát ngân hàng cơ sở, không nắm được tình hình thực tế cuả ngân hàng quý vị, mà tôi muốn cho quý vị phấn đấu. ...

Nhà nước có kế hoạch bù lổ cho ngành giáo dục, y tế.., quốc phòng... nhưng không có kế hoạch bù lỗ cho ngân hàng... Do đó , nếu ngân hàng nào làm ăn bị lỗ lã lâu dài , chi nhiều hơn thu, thì chắc chắn rằng trong tương lai sẽ bị đóng cửa..."

(Tôi phán...chắc như đanh đóng cột..., mà không biết chính sách cuả Đảng và Nhà nước ...có như lời tôi nói không nữa...)

Khi tôi nói vưà xong, tất cả đều im lặng như tờ.., không nhao nhao tranh dành phát biểu như trước... Ông Sáu ngồi kế bên cũng thở ra nhẹ nhõm...

Sau đó, bác Sáu hỏi có ai muốn phát biểu gì thêm nưã không. Tất cả đều im lặng và nhất trí....và hội nghị được giải tán, ai về huyện nấy...

Sau khi các trưởng hàng về hết, bác Sáu gọi tôi vào phòng làm việc cuả ông và bảo: Hiền, từ rày về sau, có gì bây báo cáo cho tao biết, để tao nghe lời mấy thằng Trưởng hàng này, có ngày ngân hàng bị đóng cưả hoặc tao phải đi tù vì chúng cũng nên..."

Gương mặt tỏ ra rất vui... và hài lòng ...vì tôi..

Từ đó về sau, bất cứ đi công tác nơi nào , ông cũng cho tôi theo, nhất là hàng năm phải đi họp hội nghị quyêt toán cuả ngân hàng Trung Ương, cơ sở 2, Bến Chương Dương ở TP HCM hay ngân hàng TRung Ương ở Hà nội, về những chính sách mới cuả ngân hàng Trung Ương , về triển khai lại cho ngân hàng huyện để thi hành, ông đều cho tôi theo, để ghi chép thay ông và về truyền đạt lại cho các ngân hàng huyện.

Đó cũng là mở ra những cơ hội cho tôi được gặp gỡ những nhân vật chóp bu cuả ngân hàng Trung Ương như Tổng giám đốc ngân hàng Trung Ương, Vụ Trưởng vụ kế toán ngân hàng Trung Ương hay Vụ Trưởng Vụ Tổ Chức cuả NGân hàng Trung Ương, Võ văn Khẩn....v.v..., người đã giúp đỡ tôi được chuyển công tác về TP Hồ Chí Minh, sau 3 năm làm việc ở Bến Tre.

Bài 9 : Ngày 8 tháng 3 năm 1979 ….và cái kết....

Ngày 6 tháng 3 năm 1979 ông Tám THọ, mà chúng tôi thường gọi là chú Tám( xin lỗi các bạn, lâu ngày quá rồi tôi đã quên mất tên họ cuả ông)

là phó giám đốc phụ trách tổ chức kiêm hiệu trưởng trường sơ cấp ngân hàng tỉnh Bến tre, ngỏ ý muốn tôi sẽ tổ chức ngày Lễ Phụ Nữ Quốc tế ngày 8 tháng 3 cho tất cả chị em phụ nữ là cán bộ và nhân viên ngân hàng tỉnh Bến Tre và ngân hàng THị xã, (cách phòng kế toán cuả chúng tôi khoảng 500 m, gần chợ Bến Tre.) tại trường sơ cấp ngân hàng...

(Cán bộ là những người đảng viên, để phân biệt với chúng tôi là nhân viên, không thuộc đảng hay đoàn gì hết)

Trong hàng ngũ Ban Giám đốc ngân hàng, ông Tám Thọ là người được xem là học thức nhất.

Trước năm 1975 ông là giáo viên, con cuả 1 đại điền chủ ở Giồng Trôm , có vườn trái cây, trồng quýt, rất là nổi tiếng. Sau khi tham gia cách mạng ông tập kết ra Bắc và được đưa sang Liên Xô để học 2 năm. Tôi không rõ ông đã học cái gì ở Liên xô.... Nhưng tôi có thể thấy ông ngầm bất mãn... vì không được làm giám đốc như ông Sáu Liêm mà chỉ làm phó giám đốc phụ trách tổ chức kiêm hiệu trưởng trường Sơ Cấp ngân hàng tỉnh Bến Tre.

Phải nói thêm là dưới chế độ xã hội chủ nghiã thì Vụ trưởng Vụ tổ chức, hay Trưởng phòng tổ chức ...có quyền hành rất lớn, họ có thể phân công, bổ nhiệm, thuyên chuyển hay đề bạt cán bộ, nhân viên ngân hàng.

Với mái tóc hớt cao, cặp mắt trắng dã và làn môi thâm sì.., vì những ngày tháng bị sốt rét ở trong rừng, cũng như làn da sạm đen ... đã tạo cho ông 1 vẻ thâm nho và bí hiểm...

Ông gợi ý tôi sẽ viết 1 bài nói về ý nghiã ngày 8-3 và phương hướng sắp tới cuả phụ nữ ngân hàng tỉnh Bến Tre cũng như tổ chức và điều hành kỷ niệm ngày "trọng đại"này này..và chỉ vỏn vẹn có thế...và không có gì cụ thể ...phải nói và làm những gì..?

Đây là điều hoàn toàn mới mẻ với tôi, và ngày đó cũng chưa có anh Google như bây giờ để tìm tài liệu...nói về lịch sử ngày 8 tháng 3, chỉ biết đại khái đó là ngày kỷ niệm phụ nữ quốc tế, nên tôi chỉ có thể viết về ý nghiã cuả ngày này đối với chị em phụ nữ trên toàn thế giới, nói riêng và nữ cán bộ, nhân viên ngân hàng tỉnh nói riêng... cũng như đề ra phương hướng sắp tới cuả chị em phụ nữ ngân hàng phải làm gì trong tình hình đất nước hiện tại...

Sau khi trao đổi với anh Hoàng Tục là trưởng phòng kế toán và cũng là chef cuả tôi, kể cả 5,6 người, những chị em phụ nữ làm việc chung phòng kế toán với tôi, cũng được nghỉ buổi sáng ngày hôm đó để kỷ niệm ngày trọng đại này, trong khuôn viên hội trường cuả lớp học, ngay đằng sau phòng kế toán.

Đến ngày 8 tháng 3 tất cả chị em phụ nữ ngân hàng tỉnh và cán bộ, nhân viên phụ nữ ngân hàng THị xã già có , trẻ có, đảng viên, đoàn viên có...phụ nữ có gia đình cũng như độc thân như tôi cũng có, tất cả khoảng 50 chục người lục tục kéo đến....

Tôi đứng trên bục giảng, đàng sau tôi là tấm bảng đen, hôm nay được trang trọng phủ lên 1 lá cờ đỏ sao vàng với buá liềm .. đại diện cho giai cấp công nông... Bên cạnh tôi là cái bàn cuả thầy giáo hàng ngày, hôm nay được trang trí thêm 1 bình bông lay ơn màu đỏ, và trước mặt tôi là các dãy ghế cho các chị em phụ nữ ngồi họp. Bàn trên cùng là ông Tám THọ ngồi chủ trì....

Khai mạc buổi họp là màn chào quốc kỳ.. ..

Tôi hô "nghiêm" 1 tiếng thật to.

Tất cả đứng bật dậy như lò xo.. 1 cách ngay ngắn và nghiêm túc... Thú thật với các bạn, giờ phút đó tôi đã phải cắn răng vào lưỡi thật đau để khỏi phì cười, khi nghĩ đến... hằng ngày các bà, các bác , các cô kia, trong số họ đã là đảng viên, đoàn viên...trưởng phòng, phó phòng có.., tôi đã phải gọi họ và xem họ như cô, bác hay chị cuả mình, thì tất cả hôm nay đều dưới quyền điều khiển cuả tôi...đang chào tôi một cách thành khẩn....kể cả ông Tám Thọ, chef cao cấp cuả tôi và cả ngân hàng.

Họ đứng dậy 1 cách nghiêm túc để chào tôi. ..Tôi đã cắn lưỡi gần như bật máu.. để có thể nói tiếp: ” CHào cờ, chào... ”

Tất cả đứng yên 1 phút im lặng, và không cử hành quốc ca gì cả, vì hồi đó mọi phương tiện đều thiếu thốn và tôi chắc rằng chẳng có ai thuộc bài quốc ca cuả việt cộng, kể cả các chị em phụ nữ gọi là cán bộ đảng viên và cả tôi, cũng không biết bài đó ra sao.

Sau 1 phút im lặng, tôi mời tất cả bọn họ ngồi xuống và tôi bắt đầu giới thiệu nội dung bài nói chuyện cuả tôi với tất cả cử toạ và đọc bài nói về ngày phụ nữ 8 tháng 3. Bài nói chuyện cuả tôi khoảng 3 phút... Vưà đọc tôi vưà đưa mắt nhìn mọi người...

Sau khi bài nói chuyện chấm dứt, tất cả đều vỗ tay ...và một đại diện trong số cử toạ đứng lên ngỏ lời cám ơn về bài phát biểu cuả tôi và đại diện cho chị em phụ nữ ngân hàng tỉnh Bến Tre hưá sẽ ”hoàn thành nhiệm vụ được giao”: "giỏi việc nước, đảm việc nhà " để xứng đáng là người phụ nữ Việt Nam" như trong bài phát biểu cuả tôi đã đề cập đến...và sau đó mọi ngươì giải tán và trở về chỗ làm cuả mình.

Tám Thọ là người ra về cuối cùng trong buổi họp và trong lúc tôi đang lui cui xếp dọn cờ và lọ hoa ở trên bàn, ông cười và nói với tôi: Khá lắm, buổi họp rất thành công và đúng nghi lễ cũng như bài viết rất có ý nghiã...

Ông nói thêm : "Hiền biết không, ngày hôm kia chú đã bảo Bình, là chi đoàn trưởng ngân hàng tỉnh Bến Tre làm chủ toạ và làm lễ kỷ niệm.., nhưng nó bảo, nó không biết viết thế nào, hơn nữa nó cũng chưa chủ trì 1 buổi lễ như vậy bao giờ, nên nó không dám làm, phải thấy đây là1 vinh dự cho Hiền đã được chọn "

Vinh dự hay không thì chưa biết, nhưng vô tình ông đã tạo cho tôi thành 1 cái gai trong mắt Bình... vì ghen tị...

Ngày tháng trôi qua, sau cuộc họp triệu tập các trưởng ngân hàng và chủ trì lễ kỷ niệm ngày phụ nữ 8 tháng 3, mọi người đều biết mặt, biết tên tôi , từ ngân hàng tỉnh cho đến các ngân hàng huyện ..và nhất là những người trẻ làm chung với tôi và những phòng ban khác rất yêu thích và quý mến vì tính bạo dạn cuả tôi và lối nói chuyện thẳng thắn, cởi mở, vui vẻ và rất hoà đồng với họ.

Họ là những cô gái mối lớn, chừng 17, 18, 19 tuổi , là con em cuả gia đình cách mạng, và cũng rất khá giả ở xứ quê, được thâu nhân vào làm việc ở phòng kế tóan cũng như các phòng ban khác, , vưà học, vưà làm và được đi học bổ túc ngắn ngày tại trường sơ cấp, mà đôi khi tôi đã là cô giáo cuả họ.

Những cô gái quê mới lớn ấy, chuyên làm ruộng, làm vườn, bây giờ được ra tỉnh làm việc, họ rất thích và cũng rất tò mò, cũng như bắt đầu học ăn diện... Họ thường nhờ tôi mua hộ son, phấn, vải vóc mỗi khi tôi trở về thành phố vào dịp cuối tuần cũng như cố vấn cho họ may các kiểu quần áo mới mẻ đối với họ.

Tôi nhớ thời trang lúc đó là may quần vải xéo, với ống loa rất được ưa chuộng vào thời đó, mặc dù loại quần này rất tốn vải... Họ mượn quần cuả tôi để đi may... và tôi cũng cố vấn cho họ cách trang điểm như vẽ mắt...và do đó tôi đã rất gần gũi với họ như 1 người chị gái...

Một hôm, trong một buổi họp đoàn viên, Bình, bí thư chi đoàn ngân hàng tỉnh Bến Tre, đã mời tôi tham dự cùng với họ, mặc dù tôi chẳng phải là đoàn viên gì cả.

Tôi hơi ngạc nhiên nhưng vẫn chấp nhận họp với họ. Trong buổi họp, Bình phê bình tôi: : ”từ khi tôi về đây đã lôi kéo chị em đoàn viên học thói tiểu tư sản, trang điểm xa hoa.. và xa rời quần chúng...”

Bọn trẻ ngồi yên, không ai dám lên tiếng phản đối, vì Bình là chi đoàn trưởng cuả họ.

Đợi cho Bình nói xong, và không ai phát biểu gì, tôi bắt đầu phát biểu ý kiến cuả mình , tôi nói:

”Lý tưởng cuả chủ nghiã cộng sản là gì? theo tôi biết..là làm theo khả năng, hưởng theo nhu cầu, và nhu cầu là vô hạn... nhu cầu đó ở mức độ thấp có thể là ăn ngon và mặc đẹp và cao hơn cùng với sự tiến triển cuả xã hội sẽ có rất nhiều nhu cầu cao hơn nữa..mà trong tình hình "quá độ" hiện nay, chưa cho phép chúng ta hình dung ra được.."Đó là cái đích cuối cùng mà tất cả chúng ta đều nhắm tới. không phải là bần cùng hoá hay phải ép mình làm xấu xí mới là yêu nước, mới là người cộng sản. .”.

Chắc các bạn còn nhớ ... thời kỳ sau 75, Việt cộng hay dùng từ " quá độ" để giải thích cho tình trạng tụt hậu cuả VN và ca ngợi lý tưởng cuả chủ nghiã cộng sản là " Làm theo khả năng, hưởng theo nhu cầu..." là thiên đường phải tiến đến. Và tôi đã dùng chính những văn từ tuyên truyền cuả nhà nước việt cộng mà tôi đã được học ở trường Kinh tế để phản bác lại ý kiến cuả Bình

Tôi nói xong thì bọn trẻ cũng nhao nhao nói:" Em thấy chị Hiền nói đúng..." Tụi em sưả soạn 1 chút cũng đâu có gì làm hại tới ai đâu mà biểu là tiểu tư sản , này nọ..."

Thực sự thì ngay cả chị Bình , đoàn trưởng cũng như bọn họ cũng không biết ý nghiả cuả tiểu tư sản là gì, bọn họ chỉ nói như 1 con vẹt mà thôi, nên sau khi tôi giải thích về triết lý cuả Karl Marx và lý tưởng cuả chủ nghiã cộng sản... thì mặt Bính đờ ra mà không biết đối đáp ra sao, nên đành im lặng. ..

Phát biểu xong tôi nói "xin lỗi, tôi không phải là đoàn viên gì cả”, và đứng dậy đi ra khỏi phòng.

Kết quả là tôi sẽ không bao giờ tôi trở thành đoàn viên, hay được kết nạp thành đoàn viên cộng sản, vì đã dại dột phản bác cũng như làm mất mặt " đồng chí" chi đoàn trưởng ngân hàng nhà nước tỉnh Bến Tre, thay vì thành khẩn nhận khuyết điểm và hưá phấn đấu để trở thành đoàn viên cộng sản.

Bài 10: Cuộc sống ở tập thể...

Như đã nói trong những bài trước, để làm việc ở ngân hàng Bến Tre, tôi đã ở tập thể chung phòng với 5 nhân viên ngân hàng khác, trong đó có 3 người ở Saigon là tôi, Nguyễn thị L. H. và Nguyễn Thị Tỵ, L. H. và Tỵ tốt nghiệp sơ cấp ngân hàng và đã xuống đây làm việc trước tôi một năm. .. L. H. cũng bằng tuổi tôi...

Còn lại là 3 người khác, trong đó có chị Khơi, một nữ tu công giáo người Bến Tre trước năm 75, nhưng đã xuất thế sau năm 75 và làm việc ở quỹ tiết kiệm, ngân hàng tỉnh Bến Tre.

CHị là người lớn tuổi nhất trong phòng, khoảng 45, 46 tuổi, mồ côi cha mẹ từ thuở nhỏ và đã là sơ trước năm 75. CHị rất kín đáo, tính tình sạch sẽ và rất ít nói chuyện với mọi người, ngoại trừ tôi, thỉnh thoảng nói chuyện với chị., và có lẽ tôi cũng là người thân nhất với chị trong phòng và biết nhiều về chị, qua những lần đi vận động tiết kiệm với chị.

Chị không qua 1 trường lớp chuyên môn nào và cũng chỉ học hết lớp 7 hoạc lớp 8, nhưng nhờ có có ông chú dượng là tỉnh uỷ tỉnh Bến Tre, nên đã được vào làm ở quỹ tiết kiệm, nơi mà không đòi hỏi nghiệp vụ chuyên môn về ngân hàng nhiều lắm...

Sau năm 75 với 3 lần đổi tiền và với chính sách quốc hữu hoá ngân hàng, người dân đã mất tin tưởng vào ngân hàng nhiều lắm, hầu như không ai muốn gởi tiền vào ngân hàng, sau khi chứng kiến đã mất tất cả tiền gởi vào ngân hàng trước năm 75.

Nhà nước việt cộng cũng không thể in tiền ra để cho vay mãi , mà không thể huy động số tiền nhàn rỗi trong dân chúng. Hơn nưã, tất cả đều dùng tiền mặt, từ việc chi trả lương cho đến việc thu mua, hay kinh doanh sản xuất đều cần tiền mặt.. đã áp lực và đòi hỏi 1 lượng tiền trong lưu thông rất lớn, chưa kể chi phí đếm tiền cũng như bảo quản và vận chuyển tiền khổng lồ, vì những rủi ro cướp bóc cũng như lạm phát...

Vì thiếu người chuyên môn làm việc ở khâu tiết kiệm, tín dụng, hành chính, xây dựng, giảng dạy.... nên ông Tám Thọ cũng như ban GIám đốc yêu cần tôi kiêm nhiệm thêm những trọng trách trên khi cần thiết, chẳng hạn như đi vận động tiết kiệm , để huy động tiền nhàn rỗi trong dân chúng. ...

Đây là 1 công việc khá khó khăn và mới mẻ đối với tôi, vì tôi chỉ được học và làm về kế toán..., vì mình phải giải thích về những lợi ích gởi tiền tiết kiệm cũng như khôi phục lại niềm tin nơi dân chúng đã mất ... vì một nguyên tắc căn bản cho mọi hoạt động về ngân hàng là sự tín nhiệm và lòng tin cuả công chúng. Và toàn bộ hệ thống ngân hàng ở VN cũng như trên toàn thế giới chỉ có thể tồn tại và hoạt động khi người dân đặt tín nhiệm và lòng tin nơi ngân hàng. ….

Người thứ hai là Kim Cúc, cũng bằng tuổi tôi, xinh đẹp và rất khôn ngoan ... . Cha cuả Kim Cúc trước năm 1975 là quận trưởng quận CHâu THành và đã phải đi học tập sau 1975.

Trước năm 75 Kim Cúc làm việc ở ngân hàng phát triển nông thôn, 1 ngân hàng tư ở tỉnh Bến Tre, và sau năm 1975 Cúc được lưu dụng ở lại làm việc ở phòng kế toán , chung với tôi ở ngân hàng nhà nước tỉnh Bến Tre...

Cúc tâm sự riêng với tôi, trước năm 1975 Cúc đã có người yêu là trung úy hải quân thuộc quân lực VNCH, hai người yêu nhau và đã hưá hôn lấy nhau thì biến cố 1975 xẩy ra, Phát, người yêu cuả Kim Cúc phải đi học tập và 2 người đã hưá với nhau CÚc sẽ chờ anh Phát 5 năm, nếu Phát không trở về, thì Cúc sẽ lập gia đình với 1 người khác, vì giưã chúng tôi có nhiều điểm chung , nên chúng tôi khá thân với nhau.

1 người nữa là Tiêu Mỹ Lợi, còn trẻ khoảng 20 tuổi, ngươì ở huyện THạnh Phú, Bến Tre, tốt nghiệp sơ cấp ngân hàng và làm việc sau tôi vài tháng...

Phòng ngủ tập thể cuả 6 đưá chúng tôi ở trên lầu ngân hàng tỉnh, có 2 phòng, phòng trong là chỗ ngủ cho Hoa và Tỵ, có 1 cưả sổ lớn , diện tích khoảng 10 m2, và phòng ngoài là phòng ngủ cuả tôi và 3 người khác.

Hai phòng ngăn cách nhau bởi 1 cưả cái có 2 cánh to và rộng, diện tích khoảng 20 m2 cho 4 người, có 1 cưả sổ to và rộng với mái vòm hình vòng cung, 1 lối kiến trúc thời trung cổ cuả Pháp. vì toà nhà được kiến trúc thời Pháp thuộc, nên ngôi nhà vuông vắn, cao ráo, sáng suả..., và nhờ đó rất thoáng mát, tuy không có máy lạnh, về muà hè, chỉ cần 1 cái quạt trần cho cả phòng là đủ, và ban đêm ngủ... không cần phải mắc màn...

Có 4 cái giường gỗ cá nhân được trải chiếu, là cuả ngân hàng cho mượn, còn gối và chăn mền.. thì tự mình đem xuống để dùng...

Sát với bức tường ngăn cách với phòng ngủ cuả HOa và Tỵ là giường cuả chị Khơi, 3 giường còn lại được kê song song với nhau là giường cuả tôi ở ngay ra cưả ra vào, giường ở giưã là cuả Mỹ Lợi và 1 cái giường kê ở cạnh cửa sổ, sát tường là cuả Kim Cúc...

Trong phòng chẳng có đồ đạc gì nhiều, ngoại trừ chị Khơi và Kim Cúc có thêm 1 cái tủ nhỏ, table de nuit đã cũ kỹ,riêng MỸ Lợi có thêm cái bếp điện nhỏ đường kính khoảng 20,22 cm, thô sơ chạy bằng dây lò xo, thỉnh thoảng Mỹ Lợi nấu chè hay làm bánh bột lọc với tôm và mời bọn tôi ăn...

Quần áo chúng tôi được để vào va li hay túi xách để ở đầu giường hay cuối giường.., dưới gầm giường là hộp xà bông giặt quần áo, và hộp xà bông cục để tắm, và được đặt vào 1 cái thau giặt. và tất cả gia tài cuả chúng tôi vỏn vẹn chỉ có thế...

Thời đó, mỗi ngày chúng tôi làm việc 8 tiếng, buổi sáng từ 7 giờ rưỡi đến 11 giờ rưỡi, về ăn cơm tập thể và nghỉ trưa 1 giờ rưỡi và bắt đầu làm việc từ 1 giờ trưa đến 5 giờ chiều, 1 tuần làm việc 6 ngày, kể cả ngày thứ bẩy..

Tất cả những người làm việc ở ngân hàng tỉnh Bến Tre đều ăn cơm tập thể, mỗi tháng 18 $, những năm đó đói kém lắm, vì bị mất muà, lại thêm Mỹ cấm vận, cả nước phải ăn độn bo bo hay bột mì, bột mì thì làm bánh canh nấu với tôm khô, thức ăn thì bưã nào cũng có 1 chén ăn cơm canh nhạt nhẽo.., lõng bõng nước, nấu với muối, vài lá rau dền hay mùng tơi hoặc vài cọng rau muống... mà chỉ có 1 gắp là hết, không có thịt và bột ngọt gì cả, mà chúng tôi thường nói đuà là canh không người lái và thức ăn mặn thường là cá khô hay cá linh, nếu đến muà nước nổi …. vài con cá kho bằng ngón tay út với 1 chút nước và rất hiếm khi được ăn thịt, vì thịt là tiêu chuẩn, mỗi tháng công nhân viên như chúng tôi được mua 300 gram hay 400 gram thịt tuỳ theo tháng, 50 gram bột ngọt và 300 gram đường, trưởng phòng hoặc giám đốc thì tiêu chuẩn cao hơn nên được mua nhiều hơn, tuỳ theo mức lương. Như tiêu chuẩn giám đốc được mua 1 tháng 1,2 kg thịt, 1kg đường và 200 gram bột ngọt.

Tiêu chuẩn cuả cán bộ công nhân viên là 13 kg lương thực 1 tháng , kể cả bo bo hay bột mì, nhưng vì chúng tôi đã ăn cơm tập thể , nên phải đóng góp phần gạo cuả mình cho bếp ăn tập thể, và chỉ được mua thịt, đường và bột ngọt mà thôi.

Cứ mỗi trưa thứ bẩy, sau khi hết giờ làm việc buổi sáng vào lúc 11 giờ rưỡi, là tôi đã có mặt tại phòng Giám đôc cuả ông Sáu Liêm để xin ông về TP trong dịp cuối tuần, vì lần đầu tiên tôi xin anh Hoàng Tục, là chef trực tiếp cuả tôi để về TP vào dịp cuối tuần, thì anh bảo tôi hãy xin phép ông Sáu Liêm, vì anh không có quyền cho quyết định nghỉ làm vào chiều thứ bẩy,và gần như cả buổi sáng thứ hai.

Do đó, theo thông lệ, những tuần sau đó mỗi khi về Saigon tôi đều xin phép ông, hay đúng ra để báo cho ông biết..

Tôi chỉ nói: ”Bác Sáu, con về TP.”.. và không đợi ông trả lời đồng ý hay không, là tôi đã nhanh chóng xách túi xách, ba chân bốn cẳng ra bến xe để xếp hàng mua vé, nếu may mắn tôi sẽ mua được giá vé chính thức chỉ có 5$, còn nếu không, khi số vé có hạn đã bán hết, tôi phải mua với giá chợ đen 10 $ hoặc 15$ hoặc thậm chí 20$ , nhất là trong dịp gần tết... ,để có vé về TP.

và trở lại Bến Tre vào sáng thứ hai để làm việc vào khoảng 10 giờ hay 10:30, mặc dù thức dậy rất sớm vào 4 giờ sáng, nhưng từ nhà phải đi xe bus ra xa cảng miền Tây, đứng sắp hàng mua vé xe đò và qua phà Rạch Miễu, cái phà lớn nhất miền Nam, so với Bắc Cần Thơ và Bắc Mỹ Thuận...qua phà Rạch Miễu rồi, tiếp tục đi xe đò đến chợ Bến Tre , cách ngân hàng khoảng 500m và đi bộ đến ngân hàng... nên rất mất thời gian và rất lâu lắc...

Đôi khi 4, 5 người bạn cuả tôi gồm 2 người nam ở ngân hàng Tỉnh và 2 người nữ ở ngân hàng THị xã gần đó, cũng ăn theo... tôi để về Saigon..

Bọn họ rất nhút nhát... tôi đứng trước..., 4,5 người bọn họ, khăn gói quả mướp... đứng xếp hàng sau lưng tôi như rồng rắn, và chỉ đợi tôi nói với bác Sáu: ”Bác Sáu tụi con về TP.”.. và tôi quay lưng đi để chuẩn bị ra bến xe, là họ cũng đi theo tôi ngay lập tức...

Tôi là người hầu như về TP mỗi tuần, trừ phi không mua được vé, vì vé chợ đen cũng đã bán hết...một phần vì nhớ nhà..., nhớ gia đình... về nhà ăn cơm không phải ăn độn như bếp ăn tập thể , vì mẹ tôi đã khéo xoay sở ...và đã bán phần độn bobo đi để mua gạo. Thức ăn tuy không ngon và nhiều như trước, nhưng cũng có chút thịt, chút cá hay một ít trứng.

Hơn nưã, chiều thứ bẩy và ngày chủ nhật, chị nuôi không nấu ăn, vì có rất ít người ăn cơm tập thể,những ngươì ở đia phương sau 5 giờ chiều họ về với gia đình ở thị xã hay các huyện lân cận để ăn cơm với gia đình cuả họ.

Do đó nếu ở lại là chúng tôi phải ăn cơm hàng, cháo chợ... chưa kể phải nằm chèo queo nơi căn lầu heo hút, vắng lặng hơn thường ngày, mà không có 1 phương tiện giải trí nào như TV, radio hay rạp hát chiếu phim....gì cả...

Nhưng tôi cũng phải trả giá đắt cho việc về TP cuối tuần, vì lương có 48, 75 $ xu, đã trả tiền ăn cơm tập thể mỗi tháng mất 18 đồng, vỏn vẹn còn có 30$ 75 xu phải ăn quà sáng, nếu nhịn ăn điểm tâm, thì tôi có 30,75 xu để chi vào tiền xe cuối tuần về TP, mặc dù giá vé chính thức là 5$ nhưng rất hiếm khi mua được vé chính thức, mà thường phải mua 10$ hay 15$ hoặc có khi 20$, nhất là trong dịp tết... mới có vé. Do đó, mà cuối tuần về nhà cũng là dịp xin mẹ chút tiền còm để có tiền mua vé tầu xe về lần tới....

Apr 22, 2022

Chia buồn cùng Cô Nguyệt Minh và tang quyến

Nhận được tin buồn phu quân của bà Nguyệt Minh nguyên Tổng giám thị trường TV:

Ông NGUYỄN TÁ

đã từ trần ngày 16-04-2022

tại Montéal , Québec, CANADA

hưởng thọ 100 tuổi

Toàn thể cựu nữ sinh TV 63-70 xin chân thành chia buồn cùng Cô Tổng giám thị Nguyệt Minh và tang quyến Nguyện xin anh linh GS Nguyễn Tá được tiêu diêu nơi miền tịnh độ.

THÀNH KÍNH PHÂN ƯU

Apr 7, 2022

HÒI KÝ của HIỀN-Tháng tư đen ... Việt Nam 47 năm nhìn lại....(bài 1-5)

Tháng tư đen ... Việt Nam 47 năm nhìn lại....

Ngày 30-4-1975 , 11giờ 30 Tổng thống Dương văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện, và sau đó trên truyền hình trình chiếu cảnh xe tăng thiết giáp cuả Việt Cộng hất đổ cánh cưả dinh Độc lập.....

Thế là hết... H. lẩm bẩm... những giọt nước mắt tự nhiên tràn ra hai khoé mắt không ngừng, mặc dù H. đã cố gắng không khóc và kềm nước mắt cho khỏi khóc...

khi nghĩ đến bao nhiêu ước vọng ở tương lai và những dự định sắp thành hiện thực, trong phút chốc chỉ là con số không to tướng... 19 năm mài đũng quần trên ghế nhà trường với hy vọng có được mảnh bằng luật khoa với 1 nghề nghiệp ổn định, và một mái ấm gia đình...thì nay chỉ là ảo vọng ….

Tất cả thế giới dường như đang sụp đổ trước mắt H. và tất cả các cánh cưả đã đóng lại... chỉ còn lại 1 tương lai mù mịt, tối đen và xa vời và đáng sợ hơn nữa là không biết chuyện gì sẽ xảy ra trong những ngày sắp tới...cho gia đình H. , và họ hàng thân thuộc.... mà không biết mình và gia đình có còn sống sót hay không. Thật là đau đớn, thật là tuyệt vọng. H. chỉ muốn chết đi....ngay trong giây phút này..vì quá sợ hãi và tuyệt vọng...

Ngôi nhà nhỏ bé cuả gia đình H. mấy hôm nay trở nên đông đúc, chật chội và bận rộn.., vì có thêm gia đình ông chú ở Quy Nhơn lớn nhỏ 13 người đã chạy về Saigon và tá túc ở nhà H.. Họ đã bỏ bỏ của chạy lấy người..nhà cưả, cưả hàng buôn bán.,phương tiện sinh sống duy nhất cuả cả gia đình.. , để không phải chung sống với việt cộng , ..làm tăng thêm không khí hoảng loạn, sợ hãi, buồn rầu, lo lắng và căng thẳng... hơn thêm . ..và chẳng ai thiết làm ăn gì , thậm chí ngay cả việc nấu ăn hằng ngày cũng không ai quan tâm đến giờ giấc phải ăn nữa, chỉ là ăn qua loa, cho xong bưã, và xong việc.. và tất cả chỉ bàn chuyện đi hay ở, đi thì đi đâu bây giờ..? và sẽ sống như thế nào và phải làm gì trong những ngày sắp tới...

Ngay từ đầu tháng 3-1975 bắt đầu là những trận pháo kích Tây nguyên: Pleiku, Kontum thất thủ và CS tiến chiếm Ban MêTHuật chỉ trong vòng 20 ngày, làm tan rã lực lượng Quân Đoàn 2, Quân khu 2, sư đoàn 23 cuả quân lực VNCH.

Hình ảnh tang thuong cuả những người lính thất trận đang tháo chạy trên đường số 7.... Những gương mặt thất vọng, mệt mỏi và đau thương cuả những người lính VNCH cùng với dòng người hoảng loạn di tản từ các tỉnh đã và đang bị việt cộng tiến chiếm, đang lũ lượt bỏ chạy về Saigon, nơi mà họ tin rằng đó là nơi trú ẩn ăn toàn cuối cùng cho bản thân họ và gia đình....

được trình chiếu từng giờ trên đài truyền hình cũng như liên tiếp những thông tin tình hình chiến sự ..của quân lực VNCH đang chiến đấu 1 cách tuyệt vọng ở các tỉnh đang bị tiến chiếm và những hình ảnh tháo chạy cuả quân lực VNCH từ những tỉnh đã bị quân Việt Cộng tiến chiếm cuả đài BBC cuả Luân Đôn và Đài VOA, (Tiếng nói Hoa Kỳ) hằngngày và hằng giờ đã làm mọi người thêm bấn loạn...

Thêm vào đó, các nguồn tin Mỹ và các đồng minh đã và đang rời bỏ VNCH, quân lực Mỹ và các đồng minh cuả Mỹ và VNCH đang chuẩn bị rút quân và chính phủ Mỹ cắt giảm vũ khí viện trợ...đã làm tình hình thêm hỗn loạn và bi đát...chưa kể những tin đồn : khi Việt cộng chiếm được miền Nam, chúng sẽ bỏ các thương phế binh cuả Việt cộng vào bao bố để bắt các phụ nữ còn độc thân phải lấy làm chồng, để tưởng thưởng cho công lao cuả họ, cũng như sẽ rút móng tay, móng chân cuả những chị em sơn móng tay, hoặc móng chân ... vì đã theo lối sống đồi truỵ cuả "Mỹ Nguỵ".... Thật là kinh hoàng và đầy sợ hãi ...về những nguồn tin như vậy... và theo Hiền biết, một số ít bạn cuả mình đã bị ảnh hưởng ít nhiều về những nguồn tin như vậy nên đã vội vã lập gia đình mà không cần tổ chức đám cưới, miễn sao không phải lấy thương phế binh Việt Cộng...

Hình ảnh từng đoàn người lũ lượt bỏ xứ ra đi bằng tầt cả phương tiện mà họ có, xe đò, xe gắn máy, tầu nhỏ, chạy bộ..., những gương mặt mất thần, hoảng loạn, quần áo tơi tả, rách nát và đói khát .. tất cả đang cố gắng 1 cách tuyệt vọng để chạy thoát nanh vuốt cuả việt cộng, làm cho tất cả những người dân miền Nam không khỏi đau đớn và buồn rầu, cũng như xót xa cho thân phận cuả họ.

Tiếp theo đó là Huế và Đà Nẵng bị Việt Cộng tiến chiếm chỉ trong 3 ngày ( 26-3 đến 29-3) làm tan rã lực lượng Quân Đoàn 1, Quân khu 1 là lực lượng được đánh giá là tinh nhuệ nhất cuả quân lực VNCH, cuả tướng NGô Quang Trưởng, với lời thề quyết chiến và hy sinh đến giọt máu cuối cùng , người được mệnh danh là người hùng cuả đất nước, liêm khiết, can đảm và gan dạ vào bậc nhất trong hàng ngũ các tướng lãnh thời bấy giờ và là hung thần cuả Việt Cộng... lại làm cho dân tình thêm nao núng và tuyệt vọng...

Chiến tranh VN đã xảy ra 30 năm nhưng chưa bao giờ người Saigòn cảm nhận được không khí chiến tranh như bây giờ.... mà hình như ở nơi nào đó xa xôi lắm...

Một Saigon bình yên và tráng lệ về đêm, 1 không khí yên bình và hầu như chưa bao giờ nghe 1 tiếng súng, thay vì với những tiếng đạn pháo kích mỗi ngày một gần và sặc mùi thuốc súng như lúc này....

Cả tháng nay nay bố, bác và các chú , một ông trung tá võ bị Đà Lạt và hai ông đại uý pháo binh, những người đã làm việc cho chế độ VNCH, không ai thiết làm ăn gì mà tất cả tụ tập ở nhà H để nghe tin tức và bàn bạc chiến sự đang nổ ra trên 4 vùng Quân Khu và 4 vùng chiến thuật. . Tin tức đó đây 1 vài tướng lĩnh cuả VNCH đã tuẩn tiết để bảo tồn danh dự và quyết hy sinh mạng sống cuả mình đến giây phút cuối cùng... lại càng thêm bi đát và tuyệt vọng...

Bố thì mỗi ngày chạy vào Tổng nha cảnh sát ở 268 đường Nguyễn văn Cừ, ( nếu H. nhớ không nhầm và bố đã chở H. vào sở chơi mấy lần khi H. còn bé, đối diện với trường Trung học Petrus Ký ) không phải để làm việc, mà để thiêu huỷ tài liệu, giấy tờ mà bố và các đồng sự nghĩ rằng sẽ nguy hiểm khi lọt vào tay việt cộng và vội vã trở về nhà để bàn bạc với bác và các chú mỗi người sẽ ứng phó như thế nào khi việt cộng tiến chiếm Saigon chỉ còn là vấn đề thời gian ...từng giờ từng phút..

Tất cả đều luẩn quẩn ở trong đầu 1 câu...và hỏi nhau :

nếu đi, thì đi đâu ? và bằng cách nào....? và ai đi?, ai ở..? vì không thể đi hết cả gia đình với tất cả những bất trắc và tuyệt vọng....và nếu không đi , thì ở lại... sẽ làm thế nào để đối phó với chính quyền Việt cộng sắp tới...?sẽ trả lời thế nào với Việt cộng về tội di cư 1954 và nay thêm tội cuả bố là cộng tác với "địch" với chức danh thiếu tá cảnh sát, lực lượng đặc biệt, chuyên giảng dạy và huấn luyện cho Trung tâm huấn luyện tình báo TRung ương ở Tổng nha Cảnh sát Quốc Gia.

Thật là 1 câu hỏi nan giải và không có lời đáp vào lúc này...và vô cùng bối rối... Mẹ thì bàn : bố trốn lên Đà Lạt, tá túc nhà ông chú có đồn điền trồng cà phê ở Đức Trọng ( Đà Lạt) và giả làm nông dân để che mắt Việt Cộng, vì mẹ lý luận rằng bố H. mặc thường phục, không măc đồ cảnh sát bao giờ.

Ông chỉ có 1 chiếc xe được chính phủ cấp, hàng xóm có lẽ biết ông làm công chức, nhưng không biết ngành nghề gì.

Bố thì bảo bố sẽ không làm thế, vì sợ liên luỵ đến cả nhà cũng như họ hàng, việc bố đã làm, bố tự chịu, nếu cần, để mình bố hy sinh, dù có bị việt cộng bắn chết... Thật là não lòng... và tuyệt vọng....giống như 1 lời trăn trối.

BÀI 2 :Sài Gòn:Những ngày cuối cùng của tháng 4/1975 bi thảm...và hỗn loạn..

Ngày 26-4 đến 30-4 -1975

Gần 15 vạn quân ”giải phóng” từ khắp các ngả đường đang rầm rập áp sát thành phố , toàn bộ quân đoàn 3, quân khu 3 tan rã..., gồm - Saigòn. Gia Định và miền đông Nam bộ gồm · Bà Rịa – Vũng Tàu · Bình Dương · Bình Phước · Đồng Nai và Tây Ninh .

Những ngày 27, 28, 29 tháng 4 những giòng người hỗn loạn bồng bế chồng chất nhau, leo qua những bức tường của toà Đại Sứ Mỹ ở Đại Lộ THống Nhất, hay trốn chạy vào phi trường Tân Sơn Nhất hoặc tuôn xuống những tàu hàng đang cập bến và thả neo ở bến Chương Dương và các bến khác .. với hy vọng được bốc đi và di tản sang Mỹ ... tạo nên 1 cảnh tượng vô cùng hỗn loạn ...và tuyệt vọng....

Người ta chạy tứ tán, kêu gào trong cơn hoảng loạn, rượt theo những chiếc xe chạy qua, van xin để được lên máy bay. Rồi mọi người đi ra bến tàu, cảnh tượng còn ghê sợ hơn. Người ta nhảy lên thuyền và rớt xuống nước. Có người bị thuyền nghiến lên; người thì khóc, kẻ kêu gào; trẻ con chạy tan tác vì lạc cha mẹ. Cảnh tượng như trong phim. Những phát súng thị uy...khói bốc lên khắp nơi, và có tiếng súng nổ …

Từ chập tối ngày 28/4, Việt cộng bắt đầu ném bom và nã pháo vào sân bay Tân Sơn Nhất. Mới đó đã 40 tháng từ ngày kí Hiệp định Paris, giờ người Sài Gòn mới lại nghe tiếng pháo. Con đường sơ tán chủ chốt bằng đường hàng không tại sân bay cạnh sân bay Tân Sơn Nhất. đã bị cắt đứt.

Trước đó, Mỹ đã bắt đầu di tản dần công dân cuả họ ra khỏi Sài Gòn. Tuy nhiên, vẫn còn hàng ngàn người Mỹ kẹt lại trong thành phố. Đấy là còn chưa kể gia đình, vợ con cuả lính Mỹ ở Việt Nam, các đồng minh của Mỹ, và các phóng viên và rất nhiều người Việt Nam làm việc cho Mỹ hoặc cho chính quyền Việt Nam Cộng Hòa (VNCH), Nếu di tản hết thì phải lên đến hàng trăm ngàn người. Không chỉ những người làm việc cho quân đội và chính quyền VNCH và gia đình của họ cũng muốn ra đi, vì lo sợ, mà một bộ phận dân chúng cũng hoang mang và muốn ra đi...

Sự hoang mang như vết dầu loang ra khắp thành phố. Người Mỹ và những người Việt có liên quan, không ai còn có thể ngồi yên. Chỉ còn cách chuyển sang phương án dự phòng mạo hiểm cuối cùng: di tản toàn bộ những người còn lại bằng trực thăng, cái mà người Mỹ gọi là Chiến dịch Gió lốc (Operation Frequent Wind)....

Sáng sớm ngày 29/4, đích thân đại sứ Mỹ Martin Graham ra sân bay giữa tiếng nổ ùng oàng của của đạn pháo và không thể di tản bằng đường hàng không được nữa. Tới 10h48, thì không còn có thể chần chừ thêm được nữa, ông liên lạc về Mỹ xin khởi động Chiến dịch Gió lốc. Chỉ 3 phút sau, đề nghị nhanh chóng được chấp thuận. Giai điệu bài hát White Christmas là mật khẩu vang lên trên sóng phát thanh. Cuộc di tản bằng trực thăng lớn nhất trong lịch sử loài người chính thức bắt đầu:

Những người sẽ di tản (bao gồm người Mỹ, người nước ngoài, và những người Việt được lựa chọn) được phát 1 cuốn sách hướng dẫn nhỏ. Theo đó, ám hiệu bắt đầu chiến dịch là bài hát White Christmas được phát trên Đài Phát thanh Quân đội Hoa Kỳ. Khi nghe hiệu lệnh này, người di tản phải ngay lập tức tập trung tại 1 trong 28 điểm tập kết đã định khắp thành phố. Tại đây, các chuyến xe bus theo 4 tuyến đường khác nhau sẽ đưa họ đến Văn phòng Tùy viên Quân sự Hoa Kỳ (DAO) cạnh sân bay. Từ căn cứ này, trực thăng sẽ chở người di tản ra các tàu của Hạm đội 7 Hải quân Mỹ đợi sẵn ở ngoài khơi biển Vũng Tàu.

Tòa đại sứ cùng nhiều nóc nhà khác ở trong thành phố cũng đã được Mỹ khảo sát và chọn làm điểm hạ cánh, nơi trực thăng sẽ đón người di tản ra căn cứ DAO, cạnh sân bay Tân Sơn Nhất.

Thế nhưng, chẳng mấy chốc, mọi việc trở nên hỗn loạn. Số người muốn di tản quá nhiều, đến mức mà các chuyến xe bus và trực thăng chỉ như muối bỏ biển. Người ta đổ dồn đến các điểm chờ xe bus, các tòa nhà cao tầng nơi có điểm đỗ trực thăng, các bến tàu trên sông Sài Gòn, và đặc biệt là bủa vây tòa đại sứ, hòng mong chen lấn được một chỗ để ra đi.

Air America, hãng hàng không dân sự thuộc sở hữu bí mật của CIA, được giao nhiệm vụ đón người di tản tụ tập trên các nóc nhà khắp thành phố. Phi công Tony Coalson vẫn còn nhớ như in: “Có quá nhiều nóc nhà và chúng tôi thực sự không biết cái nào ra cái nào. Chúng tôi chỉ còn biết chọn bừa 1 cái và đáp xuống.”

Nhiều quan chức và sỹ quan của VNCH, dù liên lạc và được trưởng chi nhánh CIA Tom Polgar tìm cách bố trí, cũng không thể chen chân giữa biển người bao quanh tòa đại sứ Mỹ.

Trong số những người cuối cùng rời Sài gòn trong chiến dịch mệnh danh là Gió Lốc – Operation Frequent Wind, có vị Đại sứ cuối cùng của Hoa Kỳ tại miền Nam Việt Nam: Đại sứ Graham Martin.

Ông nhất định từ chối bước lên máy bay di tản, và cố tìm cách kéo dài thời gian để có thể sơ tán càng nhiều người miền Nam chừng nào hay chừng ấy, bất chấp sự hối thúc và cả lệnh trực tiếp từ Phòng Bầu dục, Tòa Bạch Ốc.

Khi Đại sứ Martin rời Sài gòn, cuộc di tản đã chính thức chấm dứt.

Sáng 29 tháng 4 trong một buổi vào sở cuối cùng để thiêu huỷ tài liệu tuyệt mật, cha tôi đã được đại tá Trần văn Hai, Tổng giám đốc Tổng Nha Cảnh sát quốc gia (lúc bấy giờ) , cho biết :”tình hình bi đát và tuyệt vọng lắm rồi ”và ngỏ ý muốn giúp cha tôi di tản....

Trái với nghề nghiệp đặc vụ của mình cha tôi, thì cha tôi là người đàn ông đa sầu, đa cảm, tính tình uỷ mị, ông có tài làm thơ văn , đặc biệt là thơ tình và có nét chữ viết rất đẹp. Chính vì cảm mến tài văn thơ rất hay và chữ viết như rồng bay phượng muá ( theo lời đại tá Hai đã nói lần nói với bố) nên ông ngỏ ý muốn giúp cha tôi di tản.. và bố đã từ chối....

Quyết định sai lầm này đã dẫn đến cái giá rất đắt mà cha tôi đã phải trả là 9 năm đi học tập cải tạo ở các trại học tập từ Nam ra Bắc và 2 năm quản lý ở điạ phương sau khi được tha vào năm 1984.

Điều này ông không hề nói với mẹ con tôi biết, cho đến khi ông đi học tập trở về, cứ mỗi tuần bố phải làm tờ tường trình cho công an khu vực ( công an nơi mình cư ngụ) cho biết ông đã đi đâu? làm gì ?và gặp những ai...?

Đó là sự khủng bố tinh thần vô cùng nặng nề... mà những người đi ”học tập cải tạo” như cha tôi phải chịu đựng.

Ông đã cay đắng cho biết lý do mà ông đã từ chối lời giúp đỡ cuả đại tá Hai, là vì ông đã không nỡ rời bỏ mẹ con tôi trong tình thế dầu sôi , lửa bỏng và không biết sống chết ra sao, cũng như ông rất hận người Mỹ đã phản bội và bỏ rơi VNCH, chính vì vậy mà sau năm 1984 mặc dù cha tôi có đầy đủ điều kiện đi sang Mỹ theo diện HO, nhưng ông đã cương quyết không nộp đơn xin đi Mỹ như các bạn đồng nghiệp khác. ..

Bài 3: Bối cảnh xã hội trong ngày " giải phóng" 30-4-1975 và những ngày kế tiếp...

Các bạn thân mến,

Trong phần đầu cuả hồi ký, Hiền cố gắng tóm tắt sơ lược bối cảnh xã hội cũng như những chính sách, biện pháp cuả nhà nước chính quyền cộng sản ở VN đã áp dụng sau năm 1975, để giúp các bạn có cái nhìn tổng thể xã hội Việt Nam đã thay đổi như thế nào dưới chế độ gọi là " xã hội chủ nghiã"

Điều này có thể là nhàm chán với 1 số bạn đã ở lại VN sau năm 1975, vì đã hiểu rõ hơn ai hết cũng như chính mình đã chứng kiến những gì đã xảy ra sau năm 75, nhưng Hiền cũng muốn giúp các bạn đã may mắn đi du học trước năm 75 sẽ hiểu rõ hơn những gì đã xẩy ra sau 1975 và cũng là để giải đáp phần nào tại sao việt cộng đã chiến thắng VNCH năm 1975, cũng như trải qua 47 năm dưới chế độ hà khắc cuả CSVN, đại đa số dân chúng phải sống trong cùng khổ, những tiếng nói đối lập bị đàn áp thẳng tay mà đã không có những cuộc cách mạng đẫm máu đã nổ ra như cách mạng pháp năm 1789 hay những cuộc nổi loạn lớn cuả dân chúng, cũng như không có những cuộc biểu tình lớn chống lại nhà nước Cộng sản như dưới thời chính phủ NGô đình Diệm... và câu hỏi tại sao việt cộng đã chiến thắng VNCH vẫn là 1 câu hỏi lớn đối với Hiền và cho đến nay Hiền đã tạm tìm ra câu trả lời... có thể là khiếm diện, là chủ quan, có thể là thiếu sót... Hiền mong tất cả các bạn chúng ta sẽ thảo luận và đưa ra ý kiến cuả mình, có thể là đối kháng với ý kiến cuả Hiền, để cho câu trả lời được đầy đủ và toàn diện hơn.

Bối cảnh xã hội trong ngày " giải phóng" 30-4-1975 và những ngày kế tiếp...

Ngày 25, 26, 27, 28 tháng 4 /1975 tại trước cửa các ngân hàng tại Saigon, Chợ lớn

Cùng với những giòng người rồng rắn xếp hàng rồng rắn trước cửa các ngân hàng để mong rút tiền... đã tạo nên cảnh hỗn loạn và buộc các ngân hàng phải đóng cưả... hoặc chỉ cho rút nhỏ giọt, vì không đủ lượng tiền mặt tồn quỹ trong ngân hàng nữa..

Tại Saigòn, ngay chiều 30-4-1975 hầu hết các ngân hàng cuả VNCH ở khu vực Saigon, Gia Định, Chợ Lớn đã được niêm phong và việt cộng tiếp quản toàn bộ kho tiền và cơ sở vật chất, cụ thể là các ngân hàng và cơ quan ngân khố quốc gia VNCH.

Tại thời điểm đó, lượng tiền mặt trong ngân khố cuả VNCH là hơn 1000 tỉ đồng VN , tương đương với 2 tỉ USA dollar,với tỉ giá lúc bấy giờ, và lượng tiền mặt trong lưu thông trong dân chúng là 615 tỉ đồng VN.

Sơ lược về bộ máy cai trị cuả chính quyền Cộng sản sau ngày 30-4-1975

Ngay từ ngày 3-5- 1975 cái gọi là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng Hoà Miền Nam Việt Nam, thay mặt cho Mặt trận Giải Phòng miền Nam ra quyết định thành lập Ủy Ban Quân Quản TP Sài Gòn, Gia Định và tuyên bố cái mà họ gọi là: để giữ vững an ninh trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ thành quả cách mạng và trấn áp các thế lực phản động thù địch sau "giải phóng" do Thượng Tường Trần văn Trà làm chủ tịch, các ông Võ văn Kiệt và Mai Chí Thọ giữ chức PHó chủ tịch.

Đây là cơ quan quyền lực cao nhất đầu tiên cuả " nhân dân " thành phố, với nhiệm vụ chủ yếu là :

Tiếp quản các cơ quan quân sự như Bộ Tổng THam mưu các cơ quan hành chính, kinh tế như ngân hàng, ngân khố, các cơ sở văn hoá giáo dục như Bộ Giáo Dục, các trường Đại học, và các trường trung học công lập..các cơ quan y tế xã hội như Bộ y tế, Khoa học và kỹ thuật cuả VNCH

· Tiếp tục đánh , truy lùng tàn binh, trấn áp ... để thiết lập trâjt tự trị an, bằng cách kêu gọi những người làm việc cho VNCH như quân đội ( từ nay được gọi là ngụy quân) và cảnh sát ( từ nay được gọi là ngụy quyền) sĩ quan và hạ sỹ quan, ra đầu thú ,khai báo và chuẩn bị lương thực, quần áo trong 10 ngày để đi học tập..

· Lời bình:

· Xây dựng lực lượng chính quyền về các mặt...., chủ yếu xây dựng chín mà thực chất là 10 ngày đi đường, còn học tập cải tạo "mút muà"ở nơi nào, thời gian bao lâu, không ai được biết...h quyền điạ phương như Ủy Ban nhân dân phường, quận và thành phố...tổ dân phố, công an như: công an phường hay còn gọi là công an khu vực, CA quận và CA thành phố để quản lý dân chúng một cách chặt chẽ..

· Lời bình:

với việc xây dựng chính quyền điạ phương dưới hình thức " tổ dân phố" gồm khoảng 25, 30 gia đình là hàng xóm với nhau, và công an khu vực quản lý , cũng như UỶ Ban nhân dân Phường đã có thể kiểm soát 1 cách chặt chẽ nhất cử, nhất động cuả người dân trong khu vực .

· Để khủng bố tinh thần dân chúng và răn đe tội phạm hình sự cũng như những người có ý định đối kháng, chính quyền Việt Cộng thành lập những toà án nhân dân lưu động , bắt các người dân tại điạ phương tham dự, nơi xảy ra tội phạm để răn đe bằng các bản án tử hình như xử bắn tại chỗ...

· Đánh tư sản mại bản bằng cách kiểm kê tài sản, nhà cưả, tiền bạc và tịch thu nhà máy sản xuất hay cơ sở kinh doanh cuả họ...

· Ban hành mẫu kê khai lý lịch cho học sinh, sinh viên hay bất cứ người dân nào muốn tìm việc bất kể ở khu vực công hay tư, trong đó nêu rõ bản thân cũng như cha mẹ, anh em ở đâu, làm gì ở đâu, thời gian nào đến đến thời gian nào.. ?

· Lời bình:

Với mẫu kê khai lý lịch như trên, nhà nước có thể phân biệt những gia đình có dính líu đến "nguỵ quân, nguỵ quyền" cũng như những thành phần có lý lịch tốt để phân biệt đối xử..

· Ban hành mẫu giấy đi đường, từ nay mọi việc di chuyển ra khỏi nhà để đến một nơi khác chổ mình ở, phải xin ”giấy đi đường” tại Uỷ Ban Nhân Dân phường cấp phép, trong đó nêu rõ điạ chỉ nơi đi, nơi đến, thời gian ở bao lâu, mục đích di chuyển?

· Lời bình:

giấy phép đi đường cũng như thủ tục đăng ký tạm trú, tạm vắng mà thực chất là để kiểm soát những người lạ mặt hoặc những người từ nơi khác đến, mà có thể là tàn binh cuả chế độ VNCH còn trốn tránh, chưa ra trình diện hay đi học tập, hay những phe nhóm có âm mưu tạo phản...sẽ được phát hiện kịp thời.

Chưa kể những cuộc kiểm tra hộ khẩu ( gia đình) đột xuất và bất thần vào ban đêm cuả công an khu vực ( ở điạ phương) kết hợp với công an quận để truy tìm người không có tên trong hộ khẩu ( sổ gia đình) mà có thể là băng nhóm cuả bọn " phản cách mạng"., hoặc truy tìm tiền, vàng dấu cất cuả những gia chủ có máu mặt...

là những sự khủng bố tinh thần người dân vô cùng nặng nề và sợ hãi dưới cái gọi là chế độ XHCN. vì có thể bị bắt giữ vô lý do, nếu công an nghi ngờ 1 điều gì, và giải đi ngay trong đêm, mà không cho biết đem đi đâu, thời gian bao lâu và bị tội gì?

· và phải làm thủ tục đăng ký tạm trú , tạm vắng cho người không có trong sổ hộ khẩu ( còn gọi là sổ gia đình trước năm 1975) từ nơi khác đến.với chính quyền sở tại ( phường, quận...)Theo Hiền biết , thủ tục này kéo dài cho đến năm 2008 ??? mới chấm dứt.

Hoạt động cuả ngân hàng sau năm 1975

Sau năm 1975 xoá bỏ toàn bộ hệ thống ngân hàng tư nhân, và từ nay chỉ có ngân hàng do nhà nước quản lý.

Sáng 1-5-1975 Uỷ Ban Quân Quản Chính Phủ Cách Mạng Lâm thời tuyên bố quốc hữu hoá toàn bộ hệ thống ngân hàng cũ và thành lập Ngân hàng Quốc gia Cộng Hoà Miền Nam Việt Nam do ông Trần Dương làm Thống đốc và thông qua danh nghiã như 1 tổ chức hoàn toàn độc lập với Bắc Việt để thưà kế vai trò hội viên cuả ngân hàng quốc gia Việt nam cũ cuả VNCH trong các tổ chức quốc tế như IMF, ADB, WB...

( IMF: International Monetary Fund, Quỹ tiền tệ quốc tế)

( ADB: Asian Development Bank, : Ngân hàng phát triển ( các nước ) Á Châu

( WB: World bank,Hệ thống ngân hàng thế giới )

Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam thống nhất đổi tên nước thành Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đồng thời thành phố Saigon Gia Định được đổi tên thành TP Hồ Chí Minh, TP mang tên "Bác" ( Hồ Chí Minh, chủ tịch đầu tiên của đảng CSVN.

Chắc các bạn còn nhớ 2 câu thơ nổi tiếng cuả nhà thơ ngục sỹ nguyễn Chí THiện ( 1939-2012) và tập thơ nổi tiếng Hoa Điạ Ngục, sản phẩm cuả 27 năm trong lao tù Cộng Sản, để nói về việc đổi tên TP cũng như tên đường sau năm 1975:

Nam Kỳ Khởi NGhiã tiêu Công Lý

Đồng Khởi lên rồi mất Tự Do...

Sau khi chấm dứt chế độ chính trị Việt Nam,từ năm 1975 đến năm 1985 nhà nước CSVN đã thực hiện 3 lần đổi tiền, mà thực chất là cướp tiền cuả dân 1 cách trắng trợn và hợp pháp...

mà Hiền đã tham dự 1 lần trong năm 1985, với tư cách Bàn Trưởng Bàn đổi tiền phường 25, quận 1 , TP Hồ Chí Minh.... ( sẽ thuật lại trong 1 bài viết vào lần tới...)

Trong thực tế, cả 3 lần đổi tiền, dân chúng đều biết trước, nhưng nhà nước CS cũng như báo chí vẹm luôn ra sức cải chính..., và hăm dọa những ai tung tin đồn thất thiệt sẽ bị trừng trị thích đáng...và sau đó các cuộc đổi tiền đã diễn ra như theo lời đồn đoán trước cuả dân chúng.Đó là những sự dối trá trắng trợn cuả việt cộng.

1. Lần I là ngày 22-9-1975:

· 17 giờ chiều ngày 21-9-4975, đài phát thanh yêu cầu người dân phải về nhà trước 23 giờ để đợi thông báo quan trọng.

· Lúc 2 giờ ngày 22.09.1975, đài loan tin về quy định đổi tiền và kéo dài thời gian giới nghiêm đến 11 giờ sáng.

· Thời gian đổi tiền sẽ bắt đầu vào lúc 11 cho đến 23 giờ cùng ngày, tức chỉ có 12 giờ đồng hồ để hoàn thành việc thu và đổi tiền.

· Thể thức :

- Hối suất : 500 đồng Việt Nam Cộng hòa = 1 đồng Cộng hòa Miền Nam Việt Nam;

· Mỗi gia đình chỉ được đổi 100.000 đồng cũ ra thành 200 đồng mới để tiêu dùng thường nhật. Phần còn lại được gởi vào trương mục cuả nhà nước giữ lại.

từ đầu năm 1976, các gia đình có số tiền vượt trội quá quy định được đổi tiền ở trương mục cuả ngân hàng nhà nước được phép rút 30 đồng mới mỗi tháng, nhưng đến tháng 12/1976 thì trương mục khóa lạibị khoá lại vĩnh viễn...

2. Lần đổi tiền lần thứ hai là ngày 3-5-1978

Sau khi thống nhất Việt Nam năm 1976, đảng Lao động CS Việt Nam quyết định xã hội chủ nghĩa hóa nền kinh tế thị trường, xóa bỏ tư sản thương mại và dân tộc, xây dựng hợp tác xã,…

Theo đó tiền tệ hiện lưu hành tại hai miền Nam Bắc hết giá trị giao hoán và những ai đang sở hữu tiền cũ này phải đem đổi lấy tiền mới.

Dân thị thành được đổi tối đa:

- 100 đồng cho mỗi hộ 1 người;

- 200 đồng cho mỗi hộ 2 người;

- Hộ trên 2 người thì người thứ 3 trở đi được đổi 50 đồng/người;

- Tối đa cho mọi hộ thành phố bất kể số người là 500 đồng.

Dân quê được phép đổi theo ngạch sau:

- 100 đồng cho mỗi hộ 2 người ;

- Hộ trên 2 người thì người thứ 3 trở đi được đổi 30 đồng/người;

· Tối đa cho mọi hộ dưới quê bất kể số người là 300 đồng.

· Số tiền đang có trên mức tối đa phải khai nộp và ký thác vào ngân hàng. Khi cần dùng có lý do chính đáng thì tiền đó có thể rút ra. Một điều buộc nữa là trương chủ phải chứng minh số tiền này là tiền kiếm được bằng sức lao động chân chính.

- Lần 3: Đổi tiền ngày 14.9.1985

Ngày 12-9-1985, báo Tuổi Trẻ đăng tại trang nhất: ‘Bẻ gãy thủ đoạn tung tin đổi tiền của gian thương...

Thế rồi, sáng 14.09.1985, hệ thống loa phóng thanh đường phố loan tin Đổi Tiền. Đó là sự khác biệt giữa biện pháp do cộng sản chủ trương và những sự Đổi Tiền ở những nước dân chủ.

Trước đó, Phan Văn Khải, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, viết báo biện luận ‘Đổi tiền là vì lợi ích của nhân dân lao động

Lời bình:

Với chính sách đánh tư sản mại bản, sa thải toàn bộ những người làm việc trước năm 75 , bất luận trong lãnh vực công hay tư, quốc hữu hoá ngân hàng tư, và 3 lần đổi tiền...nhà nước Việt Cộng đã làm cho đất nước tụt hậu hàng 50,60 năm.

Dân nghèo cùng, khốn khổ, nhà nước cũng không khá gì hơn, vì dân có giầu, nước với mạnh... mà chính những lãnh đạo cao cấp cuả Đảng như thủ tướng Võ văn Kiệt và nhiều yếu nhân khác trong bộ máy cuả họ , cũng phải thưà nhận trong các đại hội đảng cuả họ là sai lầm và quá tàn bạo....

Bài 4: Đời sống xã hội cuả dân chúng miền Nam sau năm 1975: 1 cuộc đại khủng hoảng thất nghiệp khổng lồ …

Sau ngày 30-4 -1975 hầu như tất cả đều thất nghiệp, bất kể là công hay tư sở, vì Việt Cộng đã đóng cửa tất cả nhà máy sản xuất cũng như tất cả cơ sở kinh doanh lớn như xuất nhập khẩu, hay các nhà buôn lớn họ tự động đóng cưả vì sự an toàn cuả họ, các trường đại học đều đóng cửa, các khoa trưởng các trường đại học đều bị nghỉ việc, và phần lớn các giáo sư đại học cũng cùng số phận.

Tại đại học luật khoa, giáo sư khoa trưởng Vũ quốc THông phải đi học tập cùng với 1 số giáo sư khác , vì đa số các giáo sư dạy đại học luật khoa đều là những chính khách tên tuổi, hay là những viên chức cao cấp như bộ trưởng cuả chính phủ VNCH , ngoại trừ các trường tiểu học được tiếp tục giảng dạy, nhưng thành phần lãnh đạo cuả các trường trung học và tiểu học như hiệu trưởng, giám học ... đã được thay thế bằng các viên chức của việt cộng, hoặc trở thành " phó hiệu trưởng" nếu có lý lịch "trong sạch" nghiã là không dính líu tới " ngụy quân"hay "ngụy quyền" để giúp viên chức của việt cộng tiếp tục điều hành, và các thầy cô gíáo tiểu và trung học được tiép tục giảng dạy sau 1 thời gian ngắn bị đóng cưả, và từ nay họ được gọi là giáo viên cấp 1 , nếu dạy từ lớp 1 đến lớp 5, giáo viên cấp 2 nếu dạy từ lớp 6 đến lớp 10( mà trước đây ta thường gọi là trung học đệ nhất cấp, và giáo viên cấp 3, nếu dạy từ lớp 10 đến lớp 12 ( trước đây là Đệ tam,đệ Nhị và đệ Nhất, hay trung học đệ nhị cấp)và chỉ có các thầy cô giáo dạy đại học mới được gọi là giáo sư mà thôi.

Không kể các sỹ quan, hạ sỹ quan trong quân đội hay cảnh sát cuả VNCH đã phải đi học tập cải tạo đã đành, ở những trại tập trung và không biết ở nơi nào...? , mà những người lính thường cũng phải đi học tập 3 ngày tại đia phương, để thông suốt đường lối chính trị cuả đảng và họ được cái goi là ”chính phủ cách mạng” ”khoan hồng ” không phải đi học tập ở các trại cải tạo.

Hậu quả là người người... thất nghiệp..., nhà nhà... thất nghiệp.. trừ 1 số ít gia đình buôn bán nhỏ, hoặc cất dấu được 1 số ít tiền vàng đã dành dụm được, đang cố gắng cầm cự qua ngày và không bao lâu đại đa số dân chúng bắt đầu bán những đồ đạc trong nhà như bàn, ghế, tủ, giường... và sau đó là quần áo cũ... những bộ "viá" chỉ dùng trong các buổi lễ, tết, hoặc hội hè..nay dần dần biến mất khỏi tủ quần áo cuả gia đình, với giá rất rẻ mạt hơn những bộ quần áo thông thường.. hay bát điã sứ rất đẹp mà chỉ dám dùng trong những dịp lễ tết cũng bắt đầu đội nón ra đi..

Các mặt hàng như đồng hồ, đeo tay hoặc treo tường..., xe đạp, và radio xách tay nho nhỏ ... bỗng trở thành mặt hàng có giá và cuốn hút, vì được săn lùng bởi các chú bộ đội từ miền Bắc tìm mua 1 cách thích thú và hãnh diện....

Đại đa số dân chúng bỗng nhiên trở thành ngươì buôn bán nhỏ, với những miếng nhựa nylon trải dưới viả hè, hay bất cứ chỗ nào có người qua lại, đều được tận dụng làm nơi buôn bán...để có thể sinh tồn....

Một mặt, "nhà nước" vận động và kêu gọi dân chúng đi kinh tế mới để khai khẩn đất đai và tăng gia sản xuất... những người không có công ăn việc làm, nhất là những gia đình có người đi học tập, và kể cả những người bị đánh tư sản mại bản, và những người buôn bán giầu có trước kia , nay đã bị mất tất cả qua những cuộc kiểm kê và tịch thu tài sản...

Đó là lý do tại sao hàng triệu người đã bất chấp hiểm nguy, đến tính mạng , vì có thể nói là 99 % cầm cái chết, khi tìm đường vượt biên, vì có thể bị lừa, bị giết, gặp hải tặc Thái lan cướp bóc và hãm hiếp... , gặp bão táp khi lênh đênh ngoài biển với những con tầu nhỏ bé, hoặc mất hết nhà cưả ...nếu vượt biên không thành công, để ra đi tìm tự do và tìm cái sống...người ta sẵn sàng đi tìm cái sống trong cái chết....

hoặc là họ phải tự tử, vì không còn phương tiện sinh sống, cũng như bị áp lực cuả chính quyền cách mạng, bị đàn áp về tinh thần cùng cực.. phải kể đến cái chết thương tâm cuả cả gia đình bác sỹ Lý Hồng Chương, rất nổi tiếng ở Saigon thời bấy giờ, chuyên khoa về khám và chụp hình phổi, sau khi đã bị kiểm kê và tịch thu tài sản và chính quyền vận động gia đình ông đi kinh tế mới... và cả gia đình ông đã tự tử vì không còn đường sống..

và nói theo TRần văn Trạch, 1 nghệ sỹ hài nổi tiếng: đã nói 1 câu nói để đời và nổi tiếng: ”cây cột đèn nếu nó biết đi, nó cũng ra đi"

Chưa kể ngay trong ngày 30-4 và những ngày sau đó, tất cả cây xăng đã đóng cưả và xăng dầu đã cạn kiệt ở các kho, , 1 số người có xe hơi đã phải đổi lấy xe đạp để có phương tiện di chuyển, mà cụ thể trong gia đình Hiền, ông cậu, là trưởng ty y tế tỉnh Phan Rang, cùng với gia đình đã chạy về Saigòn ngày 27 -4 -75 trên chiếc xe Peugeot 203 ( thời đó) đã rất vui mừng, khi đổi được lấy chiếc xe đạp để làm phương tiện di chuyển tạm thời...và tự cho mình là khôn ngoan... và thức thời nhất...

Một số các gia đình có tủ lạnh trước kia, nay bị coi là xa xỉ..khi mà cả gia đình đều thất nghiệp, vì không còn thu nhập... phải đem vất ra đường, vì cúp điện, hoặc lo ngại không có đủ khả năng chi trả tiền điện, nước, khi mà cái ăn còn thiếu thốn, và cái đói đang rình rập...

Do đó mà nỗi khao khát được trở thành "công, nhân viên”cuả " nhà nước" Việt Cộng đã trở thành ước vọng và giấc mơ cuả mọi người, với hy vọng trước nhất là không bị dòm ngó, và không bị vận động đi kinh tế mới ...cũng như có chút thu nhập hàng tháng, tuy ít ỏi, nhưng vẫn còn hơn không .. khi mà cả gia đình đều thất nghiệp và không biết xoay sở làm sao , khi mà tất cả tài sản cuả họ, từ những vật dụng hằng ngày nhỏ nhoi và ít giá trị như bát điã, quần áo cũ ..đã phải bán dần đi để sống..và cuối cùng đã chẳng còn gì để bán nữa....

Đó cũng là bức tranh toàn cảnh đời sống xã hội cuả dân chúng miền Nam VN sau ngày 30-4-1975.

Bài 5: Cuộc sống cuả gia đình sau năm 1975...

Trở lại ngày 30-4-1975...trong lúc tuyệt vọng, đầu óc rối bời...và lởn vởn nghĩ đến cái chết, nhất là khi nghĩ đến phải lấy thương phế binh Việt Cộng... thì tình cờ bác tôi chợt nhìn thấy tôi đang sụt sùi đứng khóc ở xó bếp, ông đặt tay lên vai tôi và bảo: "Cháu không khóc, cháu cũng không sợ, vì bọn cháu giống như tờ giấy trắng, chế độ nào cũng phải cần đến bọn cháu.,.không khoanh tay thụ động bằng cách bất hợp tác... .Hãy xứng đáng là con gái bố THảo và cháu cuả bác,dù ở vị trí nào cháu vẫn có thể giúp dân và giúp nước.

Chính câu nói này đã giúp tôi ra khỏi cơn hoảng loạn và mạnh mẽ hơn... và trở thành kim chỉ nam cho tôi sau này, trong những ngày tháng làm việc dưới chế độ xã hội chủ nghiã... Rất tiếc đó cũng là những lời nói cuối cùng và là lần gặp mặt cuối cùng cuả tôi với bác, sau khi ông đã nghe theo lời nói dối của việt cộng " chuẩn bị lương thực và quần áo để đi học tập 10 ngày." như hàng triệu sĩ quan quân đội và cảnh sát cuả VNCH.

Ông cũng phục vụ trong ngành tình báo như cha tôi, nhưng công việc chính cuả ông là dịch thuật tài liệu anh, pháp và đôi khi giảng dạy trong trung tâm huấn luyện tình báo như cha tôi. Tôi rất cảm phục và rất yêu mến bác , vì tuy ông đã già, năm đó bác đã 58 tuổi ông rất chăm chỉ học tiếng anh, và tiếng pháp rất thông thạo cũng như cha tôi.

Mỗi lần gặp chúng tôi ông luôn luôn nói tiếng anh với chúng tôi để buộc chúng tôi phải trả lời bằng tiếng anh với ông. Ông nói đó là cách tốt nhất để luyện tiếng anh. rồi ông cười ha hả...bản tính lạc quan, vui vẻ và rất hoà đồng với người trẻ như chị em chúng tôi.

Ngày 19-5 -1975 là ngày mà đại học luật khoa dự định cấp bằng tốt nghiệp cho chúng tôi, quần áo để mặc trong ngày tốt nghiệp cũng đã may xong, đã không bao giờ có cơ hội mặc tới, mà mãi mãi xếp xó trong tủ áo, khi mà ban lãnh đạo mới của trường đại học luật khoa tuyên bố :”không công nhận bằng cấp cuả chúng tôi, vì chúng tôi đã được đào tạo để phục vụ chế độ "Mỹ Ngụy".

Họ tuyên bố giải tán trường đại học luật khoa và đổi tên thành Đại học Kinh tế và sát nhập tất cả các trường đại học tư như Đại học Hoà Hảo, Đại học Vạn Hạnh... cũng như các trường đại học luật ở Huế, và các đại học khoa học xã hội khác trên cả nước vào Đại học Kinh Tế.

và ra lệnh tất cả sinh viên từ năm thứ nhất đến năm thứ hai, thứ ba , thứ tư, (bậc cử nhân ) cao học 1( bậc phó tiến sỹ ) , cao học 2 ( và tiến sỹ ) sẽ được sát nhập chung và bắt đầu học lại từ đầu ở trường Đại học kinh tế của họ, nếu muốn ghi danh học..

Kết quả là đa số đã bỏ học, vì tất cả công lao họ đã học bao nhiêu năm coi nhu xoá sổ. Hơn nữa, trong điều kiện xã hội mà hầu như tất cả đều thất nghiệp, họ đã không có điều kiện để theo đuổi việc học như trước nữa. Một số tìm đường vượt biên, một số phải tìm sinh kế cho bản thân và gia đình cuả họ, khi mà cha, hoặc anh cuả họ là nguồn thu nhập chính trong gia đình nay đã phải đi học tập...hay tài sản cuả cha mẹ họ đã bị tịch thu và kiểm kê tài sản , hoặc cửa hàng buôn bán cuả gia đình họ đã bị đóng cửa....

Tết Mậu thân 1968 1 tai hoạ lớn đã ập xuống gia đình chúng tôi, mùng 7 tết trong 1 cuộc tháo chạy cuả Việt Cộng, khu nhà cuả chúng tôi ở, còn gọi là Vườn Bà lớn ( ở Ngã bẩy) đã bị đốt cháy, thành tro bụi, tất cả không còn gì... ngoài hai bàn tay trắng....trong lúc bố mẹ chúng tôi đi vắng...và trong lúc hoảng loạn.., chị em tôi chỉ biết dắt díu nhau ra khỏi nhà và không biết mang theo 1 thứ gì...

Thời kỳ đó không có ai mua bảo hiểm nhà cưả hay tài sản như bây giờ, ngoại trừ những hãng xưởng hay nhà buôn lớn.

Cha tôi với bản chất thanh liêm, và với số lương khiêm tốn cuả 1 người công chức bình thường, cuộc sống của gia đình chúng tôi tuy không thiếu thốn, nhưng khá chật vật để nuôi dưỡng 6 chị em chúng tôi, nay thêm nhà bị cháy, phá sản... cuộc sống thêm khốn đốn và túng quẫn, mẹ tôi đã quyết định buôn bán và xoay sở thêm để giúp đỡ gia đình có thêm thu nhập cho cuộc sống.

Nhờ sự giúp đỡ cuả tướng Lê Ngọc Triển, là cậu cuả mẹ tôi,Chỉ huy trưởng TRung Tâm huấn luyện Quang TRung, mẹ tôi có 1 cưả hàng tạp hoá bán ở trong Trung tâm huấn luyện ở Quang Trung, cửa hàng chỉ bán những hàng hoá lặt vặt như khăn mặt, xà bông, kem dánh răng, bàn chải bánh kẹo, mì gói, nước trà cho lính... Vì lính phải cắm trại không được ra ngoài, nên họ bắt buộc phải mua hàng cuả mình, nên rất đắt hàng..

Ngoài cửa hàng cuả mẹ tôi, cũng có nhiều cửa hàng khác, của những người khác nưã. Họ phải là quả phụ hay cô nhi, tử sĩ mà chồng hay cha anh cuả họ là quân lực VNCH bị tử trận, mới được tướng Triển giúp đỡ , và cấp giấy phép bán hàng trong trại Quang Trung.

Việc buôn bán rất phát đạt, ngoài việc bán tạp hoá, mẹ tôi còn mua, bán thêm vàng... việc mua bán rất đơn giản... vì những người lính con nhà khá giả, khi họ phải đi lính, cha mẹ họ hay gia đình thường cho họ hộ thân và mang theo 1, 2 chỉ vàng, vì cuộc sống trong trại lính buồn và kỷ luật , nên họ hay tổ chức chơi bài với nhau.. khi thua, họ đem nhẫn vàng ra bán cho mình, mình mua vào thì tính phân hao, để trừ tiền vaò giá mua .. nhưng khi bán thì mình tính tiền công cộng thêm vào giá bán, nên kiếm tiền rất dễ dàng,và khá phát đạt... và đắt nhất là bán mì gói.. 1gói mì chẳng hạn giá 1 $ , mình chỉ cho thêm 1 chút nước sôi vào để họ có thể ăn, và được bán với giá 2 $. Có thể nói là " buôn thất nghiệp, nhưng lãi quan viên.." Cuộc sống gia đình tôi được cải thiện tốt hơn, và mẹ tôi đã trở thành thu nhập chính trong gia đình...thay vì cha tôi.

Cuộc sống cứ đều đặn trôi và mỗi ngày một khá giả... thì biến cố 30-4-1975 ập xuống, cha và cậu tôi phải đi học tập, vì ông là đại uý bác sỹ quân y, kiêm bác sỹ trưởng ty y tế Phan Rang, mẹ tôi ngoài việc phải nuôi dưỡng chúng tôi, nay phải cáng đáng thêm việc phụng dưỡng thêm ông bà ngoại... và thỉnh thoảng tiếp tế cho cha và cậu tôi, trong khi cửa hàng buôn bán trong trại Quang Trung không còn nưã...

Cuộc sống trở nên khó khăn hơn, và mẹ tôi đã làm tất cả những gì để kiếm tiền và để gia đình có thể tồn tại, nhất là không phải đi kinh tế mới...

Trái với cha tôi, tính tình ủy mị, thì mẹ tôi là người quyết đoán, thông minh, tháo vát , và rất gan dạ. Đặc biệt bà rất giỏi kiếm tiền..bà có thể làm tất cả mọi việc.. .. từ việc chạy affaire trước năm 1975 hay bán thuốc tây hoặc "bác sỹ lang băm" bất đắc dĩ...sau năm 1975, nếu cần thiết, để kiếm tiền, mà nếu có thời gian tôi sẽ kể vào dịp khác...

Chính nhờ sự giúp đỡ cuả mẹ tôi, tôi đã có thể tiếp tục việc học ở đại học kinh tế sau năm 1975, mà không phải bỏ học để kiếm tiền để giúp đỡ gia đình như 1 số bạn bè cuả tôi, và cũng nhờ sự tháo vát cũng như gan dạ cuả bà , đã giúp chị em tôi đã thoát khỏi những cơn nguy khốn...với chính quyền Việt Cộng.

Apr 1, 2022

GIẾNG HỒI HƯỚNG CÔNG ĐỨC CHO THÂN PHỤ BẠN DIỆU HIỀN

Các bạn thân mến,

Tâm xin gửi đến Diệu Hiền và các bạn hình ảnh giếng của nhóm 6370 chúng mình làm để chia buồn với Diệu Hiền, đồng thời cũng là để hồi hướng công đức cho thân phụ của bạn Diệu Hiền.

Các bạn 6370 xin chân thành chia buồn cùng Diệu Hiền và gia đình. Nguyện cầu cho hương linh Cụ Tâm Bửu Tống Hồ Cầm được sớm an sinh tịnh độ.

Các bạn Trưng Vương 6370 thành kính phân ưu.

****************************************

THƠ CÁM ƠN

Minh Tâm và Các bạn thân mến,

Thay mặt gia quyến, xin rất cảm ơn tấm lòng của các bạn đã gửi những lời chia buồn chân tình khi phụ thân DH ra đi ở tuổi 105, xưa nay hiếm.

Cụ an nghỉ theo nghi thức Phật giáo và được tổ chức tại ngôi chùa gần nhà ở Saigon (theo tâm nguyện của cụ trước khi mất).

Gia đình mình rất cảm động khi nhận lời chia buồn từ các bạn TV 63-70. Cảm ơn Minh Tâm

đã gửi tràng hoa và hiện kim. Và giờ đây là giếng Tâm Bửu (pháp danh của cụ bên nhà Phật).

Gia đình mình vừa cúng thất thứ 3 vào ngày thứ 5 hôm qua. Và tiếp tục cúng đến thất thứ 7, gọi là chung thất (49 ngày) để cầu nguyện cho hương linh cụ thanh thản ra đi .

Cảm ơn các bạn, cảm ơn gia đình Minh Tâm về “ Giếng Tâm Bửu “để cầu nguyện cho cụ thân sinh của Diệu Hiền.

Chúc các bạn luôn An lành và luôn nhận được Hồng Ân Tam bảo, Hồng Ân của Chúa.

Vô cùng trân quý tấm lòng của các bạn.

Gia đình Diệu Hiền.

Mar 13, 2022

Chia buồn cùng bạn Diệu Hiền và tang quyến

Vừa biết tin thân phụ của bạn Diệu Hiền

Cụ TỐNG HỒ CẦM

Pháp danh Tâm Bửu

đã mãn phần ngày 11 tháng 3 năm 2022.

Thượng thọ 105 tuổi

lễ động quan sẽ vào ngày 14 tháng 3 năm 2022

Các bạn đồng niên cùng ĐSTV 6370 xin thành thật chia buồn cùng Diệu Hiền và tang quyến. Nguyện xin cho anh linh Bác được an nghỉ nơi cõi Vĩnh Hằng.